Jump to content

Aba River (Nigeria)

Go tswa ko Wikipedia

Noka ya Aba ke noka e e kwa borwa jwa lefatshe la Nigeria. Noka e nngwe ya noka ya Imo e e fetang ka motse wa Aba, Nigeria.[1]Motswedi wa yone o mo kgaolong ya Okpu-Umuobo (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu le Mgboko-Umuette communities autonomous) Osisioma Ngwa LGA mo Ngwa heartland. Noka eno ya Aba e itsege gape jaaka Waterside.[2]

Noka eno e itlhokomolosiwa thata le mororo e tlhomologile e bile e le botlhokwa. Ditiro tsa dikago tse di agang tsa motlhaba tsa selegae tse di ntshang motlhaba o o bogale go dira ditiro tsa go aga di ntse di dira gore noka e elele.[3]

Aba river

Noka ya Aba e ntse e lebagane le maemo a a farologaneng a kgotlelo go tswa kwa dikhamphaning tsa boditšhabatšhaba, balemirui ba dikgomo le baagi ba metse e e mabapi. Banni, ba bontsi jwa bone ba neng ba kile ba dirisa metswedi ya noka, ba ne ba re noka e ne e tletse ka ditshedi tsa mo metsing mme e ne e tlamela metsi a a nowang le ditiriso tse dingwe tsa selegae mo bathong ba metse e e fa thoko ga dintshi tsa yone pele go nna le dikgwebo tse di farologaneng tse di sa tloseng matlakala a tsone mo metsing ka ngwaga wa 1970.[2]

Se se maswe le go feta, go kgotlelwa ga noka go ne ga okediwa ke lefelo la go tlhabela "Ahiaudele" (mmaraka wa dinonyane tse di fofang) le mmaraka wa dikgomo, tse di leng mo dintshing tsa noka eno. Metswedi ya metsi a noka eno e ntse e fokotsega.[2]

Ditoropo tse pedi tse e leng legae la Nigerian Breweries PLC, Aba Plant, di tsentse kgetsi kgatlhanong le kgwebo eno kwa Kgotlatshekelokgolo ya Naga ya Abia ka se ba reng ke kgang e e tswelelang ya go sotla tikologo. Baagi ba lefelo leo ba ne ba bolela gore Nigerian Breweries e ne e tsweletse ka go ntsha matlakala, dikhemikale tse di kotsi, le metsi a a leswe mo Nokeng ya Aba, e e itsegeng e le "Iyi Aza Ogbor" kgotsa "Waterside".[4]

  1. ↑ "Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River"
  2. 1 2 3 "SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives". Premium Times. Apr 24, 2021. Retrieved 2023-07-10.
  3. ↑ Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern Nigeria: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4
  4. ↑ "Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b". EmpressiveNaija. 2020-06-11. Retrieved 2023-10-02.