Archelaus Tsoebebe
| Archelaus Tsoebebe | |
|---|---|
| Tona wa tsa pereko le selegae | |
| In office 1965–1969 | |
| Mopalamente wa Bobirwa | |
| In office 1965–1969 | |
| Ka Ga Ena | |
| O tsetswe | Firikgong a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 1904 Matatiele |
| O Tlhokafetse | 1986 Mahalapye, Botswana |
Archelaus Moleleki Tsoebebe (Firikgong a le masome mabedi le borobabongwe 1904 go tsena 1986) e ne e le mopolotiki mo Botswana wa lotso lwa Sesotho. E ne e le mongwe wa basimolodi ba phathi ya sepolotiki ya Botswana Democratic Party, e a neng a e emetse kwa palamenteng ya Botswana go tswa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le botlhano go tsena ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le borobabongwe. O berekile mo khuduthamageng ya Botswana e le tona wa tsa pereko le selegae.
Botshelo jwa gagwe
[fetola | Fetola Motswedi]Archelaus Moleleki Tsoebebe o tsholetswe mo lolwapeng lwa Basotho ka Firikgong a le malatsi a a masome mabedi le borobabongwe, ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le bone kwa Mafube Mission kwa kgaolong ya Matatiele kwa koloneng ya Kapa. O alogile mo sekolong ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi a ithutela borutabana kwa Mvenyane Institution go tswa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le bobedi go tsena ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le bone le kwa Lovedale go tswa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le botlhano go tsena ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le borataro. O ne a ruta kwa Lovedale go tswa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le bosupa go tsena ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le borobabobedi pele ga a tsena kwa Fort Hare ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mabedi le borobabongwe go tsena ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mararo le bongwe. O ne a fudugela kwa Bechuanaland Protectorate kwa a neng a bereka e le mogokgo go tswa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mararo le bobedi go wa masome a mararo le boferabobedi . O tlhamile bokopano jwa barutabana (African teachers Association) ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mararo le bosupa, o tlhamile gape mokgatlho wa babereki ba puso (Bechaunaland Civil Servants Association) morago ga go berekela puso ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a mane le borobabongwe.[1]
Tsoebebe e ne e le mopolotiki o o tlotlegang wa Bechuanaland Protectorate fa e le ka fa tlase ga taolo ya Britain.[2] Ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a matlhano le borobabongwe , o ne a ithaopela go ema nokeng phathi e kgolo ya ntlha ya lefatshe ya Bechuanaland Federal Party.[3] O ne a tlhophiwa mo khanseleng ya setso ya Bamangwato ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro .[1] Ka Moranang a le lesome le borobabongwe ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le bongwe, Tsoebebe e ne e le mongwe wa banna ba ba neng ba tlhophilwe go emela kgaolo ya bokone jwa lefatshe,[4] a bereka dingwaga di le tharo.[1]
Tsoebeb o nnile leloko la Bechuanaland People's Party ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le bongwe, mme o ne a kgobiwa marapo ke go tlhoka kemo nokeng ya yone mo merafeng. O ne a kopana le Seretse Khama le Quett Masire ba kwala molao motheo wa Botswana Democratic Party (e e neng e bidiwa Bechuanaland Natioanl Democratic Party).[1] phathi e tlhamilwe ka Firikgong ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le bobedi, Tsoebebe o ne a tlhophilwe go nna mothusa tautona wa yone.[4] Fa lefatshe la Botswana le ne le simolola go ipusa ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le botlhano, Tsoebebe o nea tlhophiwa go nna leloko la palamente ya ntlha ya Botswana, a emetse kgaolo ya Bobirwa. O ne a thapiwa gape go nna tona wa tsa pereko le selegae.[5] O ne a neelwa seetsele sa tlotla sa ga tautona ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le borobabobedi, mme nako ya gagwe ya pereko e ne ya fela ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a marataro le borobabongwe. Tsoebebe o ne a seka a nna le seabe mo sepolotiking morago ga foo, o ne a tlhokafala kwa Mahalapye ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a robabobedi le borataro.
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi]- 1 2 3 4 Ramsay, Jeff (13 April 2019). "Builders of Botswana: Archelaus Tsoebebe". The Weekend Post.
- ↑ Ramsay, Jeff (2002). "Moutlakgola Ngwako: a public servant of distinction". Botswana Notes and Records. 34: 142. ISSN 0525-5090. JSTOR 40980330.
- ↑ Ramsay, Jeff (1998). "The Emergence of Nationalist Political Parties in Botswana". In Lekorwe, Mogopodi H. (ed.). Botswana, Politics and Society. J.L. van Schaik. ISBN 978-0-627-02231-9.
- 1 2 Morton, Barry (1994). The Making of a President: Sir Ketumile Masire's Early Years. Pula Press. pp. 20–22. ISBN 978-9991261379.
- ↑ "First Parliament of Botswana".Parliament of Botswana. Retrieved 25 September 2025.