Bokgoba kwa Saudi Arabia

Ditsela tsa kgwebo ya makgoba tse di ralalang Ethiopia

Dikepe tsa Dhow di ne di dirisiwa go rwala dithoto le makgoba.

Makgoba a MaAforika a le kwa lefelong le le sa tlhalosiwang kwa Saudi Arabia, c. 1890

Mogwebi wa kwa Mecca (ka fa mojeng) le lekgoba la gagwe la Circassia, magareng ga 1886 le 1887

Lekgoba la mosadi wa moArmenia a kukile thistle

Lekgoba la mosadi wa MoAmernia

Jubail, 1935. Kgwebo ya Pearling mo kgaolong ka nako eo e ne e laolwa ke tiro ya makgoba ya Aforika.

Said el Feisal (moja-kwa morago) le Prince Faisal (fa gare) le lekoko kwa Versaille

Bokgoba jwa semolao bo ne bo le teng kwa Saudi Arabia go tloga bogologolo go fitlha bo fedisiwa ka bo1960.

Hejaz (kgaolo ya bophirima ya Saudi Arabia wa gompieno), e e akaretsang diperesente di ka nna lesome le bobedi tsa lefatshe lotlhe la Saudi Arabia, e ne e le ka fa tlase ga taolo ya Mmusomogolo wa Ottoman go tloga ka 1517 go fitlha ka 1918, mme ka jalo e ne e ikobela melao ya Ottoman. Fa kgaolo e ne e nna lefatshe le le ikemetseng pele jaaka Bogosi jwa Hejaz mme morago e le Saudi Arabia, e ne e le lefelo la kgwebo ya makgoba ka nako ya magareng ga dintwa. Morago ga Ntwa ya Lefatshe ya bobedi, kgatelelo e e oketsegileng ya boditshabatshaba e ne ya felela ka gore mokgwa ono o fedisiwe. Bokgoba bo ne jwa fedisiwa ka 1962. Bontsi jwa maloko a Afro-Saudi ke ditlogolwana tsa makgoba.

Mo Saudi Arabia ya segompieno, thulaganyo ya kafala, e mo go yone badiri ba batswakwa ba golegilweng le mothapi a le mongwe ka nako ya bone kwa Saudi Arabia, mme gantsi dipasa tsa bone di tserwe, e tlhalositswe ke mekgatlho ya ditshwanelo tsa setho e le mofuta wa bokgoba jwa segompieno. Tiro e e dirwang ke badiri ba kafala e tshwana le tiro e e neng e dirwa pele ke makgoba, mme badiri gantsi ba tswa kwa dikarolong tse di tshwanang tsa lefatshe tse makgoba a neng a tswa mo go tsone pele.

Tshimologo

Go ya ka ditso, motheo wa bokgoba mo kgaolong ya Saudi Arabia ya moragonyana o ne wa bonala mo motheong wa bokgoba mo Khalifateng ya Rashidun (632–661) bokgoba mo Bokhalifateng jwa Ba-Umayyad (661–750), bokgoba mo Bokhalifateng jwa Abbasid1–750), s80. (1258-1517), bokgoba mo Pusong ya Ottoman (1517-1916) le ya bokgoba mo Bogosing jwa Hejaz (1916-1925), dipuso tse tsotlhe di neng di akaretsa kgaolo e moragonyana e neng ya nna Saudi Arabia. Bokgoba jwa chattel jaaka bo ne bo lebega kwa Saudi Arabia bo ne jwa thewa mo molaong wa Islam, mme bo agilwe mo motheong wa bokgoba jaaka bo ne bo lebega mo mebusong ya pele ya Islam mo lefelong leo.

Kgaolo ya Setlhaketlhake sa Arabia e e neng ya bidiwa Saudi Arabia ka 1932, e ne e le ka fa tlase ga Mmusomogolo wa Ottoman ka leina magareng ga 1517 le 1918, mme ka jalo e ne e ngaparela melao e e tshwanang le ya bokgoba jotlhe mo Mmusomogolong wa Ottoman mabapi le bokgoba le kgwebo ya makgoba. Melao ya Ottoman e e kgatlhanong le bokgoba e ne e sa diragadiwe mo tirisong, segolobogolo e seng kwa Hejaz; maiteko a ntlha a go thibela kgwebo ya makgoba a Lewatle le Lehibidu ka 1857, Firman wa 1857, a ne a felela ka gore Hejaz e gololwe ka tlhamalalo mo thibelong morago ga botsuolodi jwa Hejaz. Tumalano ya Anglo-Ottoman ya 1880 e ne ya thibela semmuso kgwebo ya makgoba ya Lewatle le Lehibidu, mme e ne ya se ka ya diragadiwa kwa Dikgaolong tsa Ottoman kwa Setlhaketlhakeng sa Arabia. Ka 1908, Mmusomogolo wa Ottoman o ne wa fedisa bokgoba ka leina fela, mme molao ono o ne wa se ka wa diragadiwa kwa Setlhaketlhakeng sa Arabia ke balaodi ba Ottoman.

Kgwebo ya bokgoba

MaAforika a a dirilweng makgoba a ntse a rekisiwa kwa Lefatsheng la MaArabia go tloga bogologolo tala. Fa kwa Arabia ya pele ga Islam, batshwarwa ba ntwa ba MaArabia ba ne ba tlwaelegile go dirwa makgoba, go lebega makgoba le one a ne a tlisiwa go tswa kwa Ethiopia go kgabaganya Lewatle le Lehibidu.

Kgwebo ya makgoba ya Lewatle le Lehibidu e lebega e tlhomilwe ka lekgolo la ntlha la dingwaga, fa MaAforika a a neng a dirilwe makgoba a ne a rekisiwa go kgabaganya Lewatle le Lehibidu go ya kwa Arabia le Yemen.

Morago ga Ntwa ya Lefatshe ya ntlha, lefelo leno le ne la bopa setshaba se se ikemetseng jaaka Bogosi jwa Hejaz (1916–1925). Hejaz e ne e sa itseye e tlamega go ikobela melao le ditumalano tse di neng di saenilwe ke Mmusomogolo wa Ottoman malebang le bokgoba le kgwebo ya makgoba. Ka nako ya fa gare ga dintwa, Bogosi jwa Hejaz bo ne bo itsege mo mafatsheng otlhe e le boremelelo jwa kgwebo ya makgoba. Kgwebisano ya Makgoba ya Lewatle le Lehibidu e ne e le, mmogo le Kgwebisano ya Makgoba ya Trans-Saharan le kgwebisano ya makgoba ya Lewatle la India, nngwe ya mabala a a akaretsang se se bidiwang "kgwebisano ya makgoba ya Islam", "kgwebisano ya makgoba ya Botlhaba", kgotsa "kgwebisano ya makgoba ya MaArabea" ya batho ba ba dirilweng makgoba go tswa kwa lefatsheng la Aforika wa sub-Sahara go ya kwa lefatsheng la maMoslem.

Ka lekgolo la bomasome a mabedi a dingwaga, makgoba a ne a rekisiwa thata go tswa kwa Aforika Bophirima, Aforika Botlhaba, Setlhaketlhake sa Arabia, Levant, le Borwa-Bophirima jwa Asia.

Mokgweetsi wa pele wa Royal Air Force, yo o neng a gweba ka makgoba go tswa kwa Aforika go ya kwa Arabia ka dingwaga tsa bo 1950, o ne a bolela jaana: "Ke gone fa ditsela tsotlhe di felelang teng [...] Arabia", ka Saudi Arabia e ne e le bogare le seteishene sa bokhutlo sa bokgoba jwa segompieno jwa chattel ka nako eo, mme e ne ya kgweetsa mmaraka o o neng o atologa wa kgwebisano ya makgoba morago ga WWII.

Mo kganetsanong ya UN kgatlhanong le bokgoba ka 1957, Saudi Arabia e ne e le mo gare ga kganetsano ka e ne e le bogare jwa mafaratlhatlha a kgwebisano ya makgoba a Setlhaketlhake sa Arabia, se se neng se thopa le go dira batho makgoba go tswa kwa Aforika, Aden Protectorate, Dikgaolo tsa Trucial, Baluchistan, le kwa mafelong a mangwe a a kgakala.