Jump to content

Botsuolodi jwa ga Nat Turner

Go tswa ko Wikipedia

Botsuolodi jwa ga Nat Turner, jo bo neng bo itsege mo ditsong jaaka Botsuolodi jwa Southampton, e ne e le botsuolodi jwa makgoba jo bo neng jwa diragala kwa Southampton County, Virginia, ka Phatwe 1831. Ba eteletswe pele ke Nat Turner, ditsuolodi,tse di neng di dirilwe makgoba a Maaforika a Amerika, di ne tsa bolaya batho ba Basweu ba le fa gare ga dipalo tsa masome matlhano le botlhano le masome marataro le botlhano, ba dira botsuolodi jo nngwa ya tsogologo e e maswe thata mo letsong la setlhopha sa pele. Botsuolodi bo ne jwa gatelelwa ka katlego mo malatsing a le mmalwa, kwa Belmont Plantation mo mosong wa Phatwe a le masome mabedi le boraro, mme Turner o ne a falola a iphitlhile malatsi a a fetang masome mararo morago ga moo.

Go ne ga nna le poifo e e neng e aname mo bathong ba Basweu morago ga botsuolodi jono. Masole le digopa tsa batho di ne tsa bolaya batho ba ka nna lekgolo le masome mabedi ba ba neng ba dirilwe makgoba le Maaforika a Amerika a a neng a golotswe go ipusolosetsa. Morago ga ditsheko, Lekgotla la tekano la Virginia le ne la bolaya batho ba le masome matlhano le borataro ba ba neng ba dirilwe makgoba ba ba neng ba latofadiwa ka gore ba ne ba nna le seabe mo botsuoloding joo, go akaretsa le Turner ka boene; batho ba le bantsi ba Bantsho ba ba neng ba sa tsaya karolo le bone ba ne ba bogisiwa mo tlhakatlhakanong eo. Ka ntlha ya fa Turner a ne a rutegile e bile e le moreri, makgotla a peomolao a kgaolo ya Borwa a ne a fetisa melao e mesha e e neng e thibela thuto ya batho ba ba dirilweng makgoba le Bantsho ba ba gololesegileng, e thibela ditshwanelo tsa go kopana le dikgololesego tse dingwe tsa baagi tsa Bantsho ba ba gololesegileng, le go tlhoka gore baruti ba Basweu ba nne teng kwa ditirelong tsotlhe tsa kobamelo.

Motsamaisi wa Motlobo wa Ditso wa Bosetshaba wa Ditso le Setso sa Maaforika a Amerika Lonnie Bunch o ne a re, "Botsuolodi jwa ga Nat Turner gongwe ke botsuolodi jo bo botlhokwa thata mo ditsong tsa Amerika."[1]

Nat Turner o ne a dirwa lekgoba kwa Kgaolong ya Southampton, kwa Virginia mo tshimologong ya lekgolo la bolesome le boferabongwe la dingwaga.[2][3] O ne a akanya gore tirisodikgoka ya phetogo e ne e tla pateletsa Basweu go amogela bosetlhogo jwa bokgoba. Turner o ne a re o batla go anamisa "letshogo le go tshoga" mo Basweung.[4]

Turner o ne a simolola go itsise setlhopha se sennye sa makgoba ka ene a a neng a ikanyega ka maano a gagwe. "Batho botlhe ba a neng a ba thapa la ntlha e ne e le makgoba a mangwe go tswa kwa tikologong ya gagwe".[5] Banna bano ba ba gasameng ba ne ba tshwanelwa ke go batla ditsela tsa go itsise maikaelelo a bone kwantle ga go senola leano. Dipina di ka tswa di ne di tlhotlheletsa maloko a boagisani go tsamaya: "Go dumelwa gore nngwe ya ditsela tse Turner a neng a bitsa batlhami-ka-ene kwa sekgweng e ne e le ka go dirisa dipina tse di rileng."[6] Go ya ka mokwadi Terry Bisson, Turner o ne a neela mosadi wa gagwe, Cherry, "dithulaganyo le dipampiri tsa gagwe tse di sephiri thata".[7] Go ya ka pego ya ga James Trezvant ka bonako morago ga botsuolodi, Cherry o ne a re Nat o ne a ntse a "akanya" leano la botsuolodi "dingwaga di le dintsi".[8]

Turner o ne a lebeletse pele ka tlhoafalo sesupo sa Modimo sa gore "bolaya baba ba me ka dibetsa tsa bone".[9] O ne a simolola go baakanyetsa go tsuologa kgatlhanong le beng ba makgoba kwa Southampton County. Turner o ne a re, "Ke ne ka itsise tiro e kgolo e e neng e beilwe go e dira, go batho ba le bane ba ke neng ke ba tshepa thata": makgoba ka nna Henry, Hark, Nelson, le Sam.[9]

Botsuolodi

[fetola | Fetola Motswedi]

Go simolola ka Tlhakole 1831, Turner o ne a tlhalosa maemo a lefaufau e le matshwao a go ipaakanyetsa tsogologo. Phifalo ya letsatsi ya ngwaga le ngwaga ka Tlhakole a le lesome le bobedi, 1831, e ne ya bonala kwa Virginia le kwa karolong e kgolo ya borwabotlhaba jwa Amerika; Turner o ne a bona seno e le seatla sa Montsho se se neng se fitlha kwa godimo ga letsatsi.[10] Bolwetsi bo ne jwa thibela Turner go simolola botsuolodi jaaka go ne go rulagantswe ka Letsatsi la Boipuso, Phukwi a le gane, 1831. Batlhami ba ne ba dirisa tiego go atolosa thulaganyo.[11] Ka Phatwe a le lesome le boraro, kgoreletso ya lefaufau e ne ya dira gore letsatsi la Virginia le lebege le le botala jo bo botala jwa legodimo, gongwe e le ka ntlha ya go thunya ga lekgwamolelo le le neng la tlhagisiwa ke go thunya ga Setlhaketlhake sa Ferdinandea gaufi le lotshitsi la Sicily.[12] Turner o ne a tsaya seno jaaka sesupo sa bomodimo mme a simolola botsuolodi beke moragonyana, ka Phatwe a le masome mabedi le motso.[2][12]

Tshimo ya Belmont, kwa botsuolodi bo neng jwa gatelelwa gone

Botsuolodi bo ne jwa atologa go tswa mo makgobeng a le mmalwa a a neng a ikanyega go ya go Bantsho ba ba fetang masome a supa ba ba neng ba dirilwe makgoba le ba ba gololesegileng, bangwe ba bone ba ne ba palame dipitse.[13][14] Ba ne ba tlhometse ka dithipa, ditlhobolo le didirisiwa tse di bogale; ditlhobolo di ne di le thata go di kokoanya mme di ka bo di gogile tlhokomelo e e sa batlegeng.[15]

  1. Trescott, Jacqueline (February 16, 2012). "Descendants of Va. family donate Nat Turner's Bible to museum". The Washington Post. Archived from the original on April 22, 2017. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  2. 1 2 Schwarz, Frederic D. "1831 Nat Turner's Rebellion," American Heritage, August/September 2006. Archived December 3, 2008, at the Wayback Machine " E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  3. "Nat Turner". History.com. December 2, 2009. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  4. Andrews, William L. (2008). "7". In Wimbush, Vincent L. (ed.). Theorizing Scriptures: New Critical Orientations to a Cultural Phenomenon. Rutgers University Press. pp. 83–85. ISBN 978-0813542041. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  5. Kaye, Anthony (2007). "Neighborhoods and Nat Turner". Journal of the Early Republic. 27 (Winter 2007): 705–20. doi:10.1353/jer.2007.0076. ISSN 1553-0620. S2CID 201794786. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  6. Nielson, Erik (2011). "'Go in de wilderness': Evading the 'Eyes of Others' in the Slave Songs". The Western Journal of Black Studies. 35 (2): 106–17. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  7. Bisson, Terry; Davenport, John (2005). Nat Turner: Slave Revolt Leader. Chelsea House Publications. p. 22. ISBN 0791083411. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  8. Allmendinger, David (2014). Nat Turner and the Rising in Southampton County. Maryland: Johns Hopkins University Press. p. 64. ISBN 978-1421422558. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi ka 2025.
  9. 1 2 Gray, Thomas Ruffin (1831). The Confessions of Nat Turner, the Leader of the Late Insurrections in Southampton, Va. Baltimore, Maryland: Lucas & Deaver, p. 11. via Documenting the American South E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi ka 2025.
  10. Allmendinger Jr., David F. Nat Turner and the Rising in Southampton County. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2014. pp. 21–22. ISBN 978-1421422558. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  11. Foner, Eric (2014). An American History: Give Me Liberty. New York: W.W. Norton & Co. p. 336. ISBN 978-0393920338. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  12. 1 2 Garrison, Christopher; Kilburn, Christopher; Smart, David; Edwards, Stephen (August 5, 2021). "The blue suns of 1831: was the eruption of Ferdinandea, near Sicily, one of the largest volcanic climate forcing events of the nineteenth century?". Climate of the Past. 17 (6). European Geosciences Union: 2607–32. doi:10.5194/cp-2021-78. ISSN 1814-9324. S2CID 237525956. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  13. Aptheker, Herbert (1983). American Negro Slave Revolts (6th ed.). New York: International Publishers. p. 298. ISBN 0-7178-0605-7. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  14. Ayers, Edward (2007). American Anthem: Modern American History (7th ed.). New York: Holt, Rhinehart and Winston. p. 286. ISBN 9780030432996. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.
  15. Gray, Thomas Ruffin (1831). The Confessions of Nat Turner, the Leader of the Late Insurrections in Southampton, Va. Baltimore, MD: Lucas & Deaver – via Documenting the American South. E nopotswe Seetebosigo a le masome mabedi le motso ka 2025.