Diphororo tsa Rusumo

Diphororo tsa Rusumo (French: Chutes Rusumo) ke phororo e e leng mo nokeng ya Kagera mo molelwaneng wa lefatshe la Rwanda le lefatshe la Tanzania, karolo ya metsi a a kwa kgakala a noka ya Nile. Diphororo tseno di boleele jwa dimetara di ka nna lesome le botlhano (15) le bophara jwa dimetara di le masome a mane (40) mme di dirilwe mo godimo ga di-shale tsa motlha wa pele ga motlha wa ga Cambrian le mo godimo ga di-quartz.

Diphororo tsa Rusumo

Le fa gone diphororo tseno ka botsone di se kwa godimo thata fa di bapisiwa le diphororo tse dingwe, di nnile le seabe se segolo mo hisitoring ya lefatshe la Rwanda ka gonne ke tsone fela tse di dirang gore noka e kgabaganye mo lefelong leo.

Mo hisitoring

diphororo tsa metsi a Rusumo o le gaufi

Diphororo tseno e ne e le lefelo la ntlha la go goroga ga Bayuropa kwa Rwanda ka ngwaga wa 1894, fa Gustav Adolf von Götzen wa Mojeremane a ne a tla go tswa kwa Tanzania (Rwanda e ne e le karolo ya German East Africa fa e sa le ka ngwaga wa 1885 mme go ne go ise go nne le Mojeremane ope yo o neng a tsena mo nageng eno). O ne a tswelela go tswa foo go ya kwa ntlong ya segosi ya ga Mwami kwa Nyanza, le go ya pele go ya kwa lotshitshing lwa Letsha la Kivu.

Ba-Belgium le bone ba ne ba tsena kwa Rwanda ka diphororo tseno, fa ba ne ba gapa naga eo ka nako ya Ntwa ya Lefatshe ka ngwaga wa 1916. Borogo jwa kwa Rusumo e ne e le jone fela jo bo neng bo ka kgona go kgabaganya noka ka nako eo, mme Bajeremane ba ne ba thibeletse kafa letlhakoreng la Rwanda. Ka go tsaya maemo mo dithoteng tse di dikologileng, Ba-Belgium ba ne ba kgona go tlosa badisa bano ba dirisa dibetsa tse di tlhatlhameng go bula tsela e ba neng ba tlhasela naga yotlhe ka yone. 1]

Diphororo tse di ne tsa tuma mo lefatsheng lotlhe ka nako ya kgailo ya morafe ya kwa lefatsheng la Rwanda ka ngwaga wa 1994, fa ditopo di le diketekete di ne di elela kafa tlase ga Rusumo Bridge fa batshabi ba le bantsi ba ne ba e kgabaganya ka nako e le nngwe, ba tshabela kwa Tanzania go tshaba polao e e setlhogo. Eno e ne e le nngwe ya makgetlho a ntlha a batho ba le bantsi ba neng ba fuduga ka one ka nako ya fa go ne go na le mathata a batshabi kwa Great Lakes. Noka ya Kagera e elela metsi go tswa kwa dikarolong tsotlhe tsa Rwanda kwantle fela ga karolo e e kwa bophirima jo bo kgakala, mme ka gone e ne ya rwala ditopo tsotlhe tse di neng di latlhetswe mo dinokeng go ralala naga. Seno se ne sa dira gore go tlhongwe maemo a tshoganyetso mo mafelong a a gaufi le lotshitshi lwa Letsha la Victoria kwa Uganda, koo ditopo tseno di neng tsa feleletsa di fitlhetswe gone.

Ka ngwaga wa 2024, African Development Bank Group e dumetse madi a Regional Rusumo Falls Hydropower Project e e tla oketsang bokgoni jwa go tlhagisa motlakase o o ntšhwafadiwang le go fitlhelela motlakase kwa lefatsheng la Tanzania, lefatshe la Rwanda le lefatshe la Burundi. Porojeke eno e na le dikarolo di le pedi: lefelo le le tlhagisang motlakase wa motlakase wa metsi wa dimekawate di le 80 le mela ya motlakase le diteishene tse di fetlhang motlakase. Banka e duelela didirisiwa tsa go fetisa motlakase wa Rusumo Falls Hydropower Project.