Jump to content

Dipuo Letsatsi-Duba

Go tswa ko Wikipedia
Dipuo Letsatsi-Duba
Mopalamente
In office
Motsheganong a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2015 – Seetebosigo a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2019
PresidentCyril Ramaphosa
DeputyEllen Molekane
Pele Ga GagweBongani Bongo
Morago Ga GagweAyanda Dlodlo
Tona wa tshiereletso setshaba
In office
Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018 – Motsheganong a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 2019
PresidentJacob Zuma
MinisterFaith Muthambi
Pele Ga GagweGratitude Magwanishe
Morago Ga GagweChana Pilane-Majake
Mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone
In office
Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017 – Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018
Motsamaisa Dipuisano tsa palamenteBaleka Mbethe
Pele Ga GagwePeter Maluleka
Morago Ga GagweLungi Gcabashe
Modulasetilo wa komiti ya dikgwebo tsa setshaba
In office
Seetebosigo a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 2014 – Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017
leloko la ofisi ya peo molao kwa Limpopo
In office
Motsheganong a le malatsi a marataro ngwaga wa 2009 – Motsheganong a le malatsi a marataro ngwaga wa 2014
Ka Ga Ena
O tsetsweDipuo Bertha Letsatsi
Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965
Katlehong Transvaal Aforika Borwa
MokgatlhoAfrican National Congress
Mo/BakapeloMose Jacob Duba (o tlhokafetse ka 2008)

Dipuo Bertha Letsatsi-Duba (o o tshotsweng ka Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekang e le moemedi wa Aforika Borwa kwa Turkey. O berekile e le tona wa tshiereletso lefatshe go tswa ka Tlhakole 2018 go tsena Motsheganong 2019. Pele ga foo, e ne e le mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso go tswa ka Mopitlo 2017 go tsena Tlhakole 2018.

Ke leloko la African National Congress (ANC), Letsatsi-Duba o berekile mo ofising ya peo molao ya Limpopo go tswa ka 2009 go tsena 2014, a le mo maemong a mararo mo khanseleng ya Limpopo ka fa tlase ga baeteledipele Cassel Mathale le Stan Mathabatha. Morago ga foo, go tswa ka 2014 go tsena 2019, o ne a bereka mo palamenteng, kwa a neng a le modulasetilo wa komiti ya palamente ya dikgwebo tsa setshaba go fitlhelela tautona Jacob Zuma a mo thapa go nna mothusa tona ka 2017. O ne a ithola marapo go tswa mo palamenteng ka Seetebosigo a simologa ngwaga wa 2019 morago ga go retelelwa ke go thapiwa mo khuduthamageng ya setlha sa bobedi sa ga Cyril Ramaphosa.

A tsholetswe kwa Gauteng, Letsatsi-Duba o ne a tsenela polotiki ka nako ya puso ya tlhaolele, e le bontlha jwa Umkhonto we Sizwe ba ba tshabileng. O sale a nna leloko la komiti ya ANC ka Morule 2012.

Botshelo jwa a le mmotlana le tiro

[fetola | Fetola Motswedi]

Letsatsi-Duba o tshotswe ka Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965 kwa Katlehong, motsana o o kwa botlhaba jwa Johannesburg kwa e neng e le Transvaal pele.[1] Ka 1982, fa a le dingwaga di le lesome le borobabobedi o ne a tshabile le African National Congress (ANC) e e neng e ileditswe, a na leloko la lekgotla la phathi eo la sesole la Umkhonto we Sizwe. O feditse sekolo sa gagwe se segolwane kwa Luanshya Girls High School kwa Luanshya, Zambia, morago a ya go dira diploma di le pedi, tse dingwe kwa Cuba ka 1987, tse dingwe kwa Zimbabwe ka 1992.[2] Tiro ya gagwe mo ANC e ne e akaretsa go bereka mo makgotleng a matlhale a phathi eo.[1]

Ka ngwaga wa 1992, ka nako ya dipuisano tsa go fedisa puso ya tlhaolele, Letsatsi-Duba o ne a boela Aforika Borwa.[1] Go tswa ka nako eo go fitlhelela ka 1994, o ne a bereka go kopanya phathi le metswedi ya dikgang kwa ofisingkgolo ya ANC kwa Shell House.[3] E ne e le mogatisi mogolo wa Voice of Women, pampiri ya semmuso ya lekgotla la bomme ba ANC.[1] Morago o ne a fudugela Limpopo, kwa a neng a tsena mo kgwebong.[2] Le fa go ntse jalo, o ne a tswelela a tsaya karolo mo ANC: o ne a tlhophiwa go ya komiting ya kgaolo ya Limpopo ka 2007,[3] le ka Phukwi 2008, o ne a tlhophiwa go nna motshwara madi wa kgaolo, a bereka ka fa tlase ga modulasetilo wa kgaolo Cassel Mathale.[4] O ne a tswelela a le motshwara madi go fitlhelela ka Morule 2011, fa a tlhatlhamiwa ke Pinky Kekana.[5]

Puso ya kgaolo: 2009 go tsena 2014

[fetola | Fetola Motswedi]

Fa a bereka e le motshwara madi wa ANC wa kgaolo, Letsatsi-Duba o ne a ema e le ntlhopheng wa ANC ka ditlhopho tsa lefatshe tsa 2009, a tlhophiwa mo mannong a ofisi ya peo molao ya Limpopo.[2] Fa godimo ga foo, Cassel Mathale, mo maemong a gagwe e le moeteledipele wa Limpopo, o ne a mo thapa e le mokhanselara wa khansele ya Limpopo wa temothuo.[6] Mathale o ne a mo fudusetsa kwa lephateng la metshameko, botaki le ngwao ka Mopitlo 2012.[7] Fa a le mo maemong ao, Letsati-Duba o ne a tsenelela bokopano jwa masome matlhano le boraro jwa ANC ka Morule 2012 a fenya tlhopho ya go nna leloko la komiti mo setlheng sa dingwaga tse tlhano.[8]

Fa Stan Mathabatha a tlhatlhama Mathale jaaka moeteledipele ka Phukwi 2012, Letsatsi-Duba e ne e le mongwe wa matona a mabedi a Mathabatha a neng a tswelela le one, o mongwe e le Dickson Masemola.[9] Mathabatha o ne a mo thapa go nna mokhanselara wa botsogo,[10] maemo a a nnileng mo go one go fitlhelela ka ditlhopho tsa 2014.[11]

Puso ya lefatshe:2014 go tsena 2019

[fetola | Fetola Motswedi]

Komiti ya dikgwebo tsa setshaba: 2014 go tsena 2017

[fetola | Fetola Motswedi]

Mo ditlhophong tsa 2014, Letsati-Duba o ne a tlhophiwa go emela ANC kwa palamenteng. Morago ga ditlhopho, ANC e ne ya itsise gore e tlaa mo tlhopha go nna mo komtiitng ya dikgwebo tsa setshaba.[12]

Sebaka sa ga Letsatsi-Duba mo komiting, se diragetse ka nako e go neng go ntshiwa dikgang mabapi le go gapiwa ga lefatshe, bogolo jang tse di amang dikompone tsa puso. Morago ka Tlhakole 2021, o ne a bidiwa go itshupa fa pele ga komiti ya Zondo go fa bopaki ka go retelelwa ga komiti. O ne a bodiwa ka go gana go tlhama - jaaka go ne go gakolotswe ke mopolotiki wa kganetso Natasha Mazonne - komiti e e sekasekang ditumalano tsa lolwapa loora Gupta le makgotla a puso.[13]

Mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone

[fetola | Fetola Motswedi]

Morago ga bosigogare Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017, tautona Jacob Zuma o ne a itsise fa go tlaa nna le tswakanyo ya khuduthamaga ya gagwe, Letsatsi-Duba o ne a tlhomiwa mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone. O ne a thusa tona o mosha Faith Muthambi.[14] Ka Morule 2017, kwa bokopanong jwa ANC jwa masome a matlhano le bone, o ne a tlhophiwa gape go ya komiting ya ANC.[15]

Tona wa tshireletso ya lefatshe: 2018 go tsena 2019

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018, Letsatsi-Duba o ne a tlhatlosiwa maemo go tlhatlhama Bongani Bongo e le tona wa tshiereletso ya lefatshe.[16] O ne a thapilwe ke Cyril Ramaphosa, o a neng a sa tswa go tlhatlhama Zuma e le tautona. Go ya ka pampiri ya dikgang ya Mail & Guardian, le ntswa pele go ne go te o mo lotlhakoreng lwa ga Zuma, Letsatsi-Duba o ne a eme nokeng letsholo la ga Ramaphosa la go nna tautona wa ANC kwa bokopanong jwa masome a matlhano le bone.[17]

Morago ga go tsena mo maemong ao, Letsatsi-Duba o ne a re o tlaa itebaganya thata le go phepafatsa lekgotla la tshiereletso sechaba, a akaretsa go dira tshekatsheko ya boitseanape le dipelaelo tsa go tlhoka go tshwara madi sentle.[1] Fa godimo ga foo, Ka Seetebosigo, Ramaphosa o ne a thapa setlhopha sa maemo a ntlha se se sekasekang maikaelelo, bokgoni le boikanyego jwa lekgotla, setlhopha se modulasetilo wa sone e ne e le Sydney Mufamadi.[18] Tshekatsheko e ne ya fitlhela gore lekgotla le ntse le dirisiwa botlhaswa ka sepolotiki.[19]

Magatwe a botlhola

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka Motsheganong 2019, pampiri ya Sunday Independent e ne ya gatisa tshenolo mo pating ya yone e e neng e bolela gore Letsatsi-Duba o tshela matshelo a mabedi, ke setlhola sa lekgotla la tshireletso.[20] Go ya ka metswedi ya ya sephiri ya babegadikgang Piet Rampedi le Mzilikazi wa Afrika, Letsatsi-Duba o ne a na le seabe se setona mo lekgotleng leo ka 2005 go tsena Mopitlo 2017, fa tona wa pele wa tshireletso David Mahlobo a fedisa konteraka ya gagwe.

Moemedi kwa Turkey: 2021 go tsena gompieno

[fetola | Fetola Motswedi]

Letsatsi-Duba o ne a rutelwa go emela lefatshe kwa mafatsheng a sele e le moemedi wa ga Ramaphosa kwa Turkey. Ka Mopitlo 2020, pampiri ya Sunday Times e ne ya bega gore go ya koo go ne ga diega ka gore o ne a seka a kgona go tlholwa ka tsa tshireletso ka a ne a na le dikgatlhego tsa madi le dikgwebo tse di sa itsegaleng.[21][22] Le fa go ntse jalo, o ne a simolola tiro kwa Ankara, Turkey ka Ngwanatsele a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2021.[23]

Ka nako ya gagwe kwa Ankara, kwa bokopanong jwa masome matlhano le botlhano ka Morule 2022, Letsatsi-Duba o ne a tlhophiwa gape mo sebakeng sa dingwaga di le tlhano e le leloko la komiti ya ANC.[24]

Botshelo jwa gagwe

[fetola | Fetola Motswedi]

O ne a nyetswe ke Mose Jacob Duba,[25] mogwebi wa kwa Polokwane o pele e neng e le tona wa puso ya Lebowa bantustan. O tlhokafetse ka ntlha ya kankere kwa Johannesburg ka Phatwe 2008.[26]

  1. 1 2 3 4 5 "New security minister talks tough on state 'sabotage'". The Mail & Guardian. 2 March 2018. Retrieved 10 December 2025
  2. 1 2 3 "The enigma of the new state security minister". The Mail & Guardian. 27 February 2018. Retrieved 10 December 2025
  3. 1 2 "Dipuo Letsatsi-Duba". South African Government. Archived from the original on 15 May 2019. Retrieved 10 December 2025
  4. ↑ "Mathale elected as new ANC Limpopo chairperson". The Mail & Guardian. 20 July 2008. Retrieved 10 December 2025
  5. ↑ Nicolson, Greg (19 December 2011). "Polokwane 2011: Limpopo remains Malema's fortress". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  6. ↑ "Limpopo's newly elected premier announces his Exco". South African Government News Agency. 6 May 2009. Retrieved 10 December 2025
  7. ↑ "Mathale shakes up Limpopo Cabinet". The Mail & Guardian. 14 March 2012. Retrieved 10 December 2025
  8. ↑ "Pro-Zuma NEC announced at Mangaung". The Mail & Guardian. 20 December 2012. Retrieved 10 December 2025
  9. ↑ "New premier Stan Mathabatha fires 8 of 10 Limpopo MECs". News24. 19 July 2013. Retrieved 10 December 2025
  10. ↑ "New premier Stan Mathabatha fires 8 of 10 Limpopo MECs". News24. 19 July 2013. Retrieved 10 December 2025
  11. ↑ "Dipuo Bertha Letsatsi-Duba". People's Assembly. Retrieved 10 December 2025
  12. ↑ "ANC announces committee chairs". News24. 12 June 2014. Retrieved 10 December 2025
  13. ↑ Erasmus, Des (25 February 2021). "Dipuo Letsatsi-Duba's bid to paint herself as a victim of poor advice and lack of resources falls flat". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  14. ↑ Thamm, Marianne (30 March 2017). "The axeman strikes: Gordhan sidelined in Zuma's late-night cabinet reshuffle gamble". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  15. ↑ "Here is the ANC's new NEC". City Press. 21 December 2017. Retrieved 10 December 2025
  16. ↑ "New deputy president, finance minister announced in major Cabinet reshuffle". The Mail & Guardian. 26 February 2018. Retrieved 10 December 2025
  17. ↑ "Gauteng, Limpopo exact revenge on Mabuza for his 'betrayal'". The Mail & Guardian. 26 October 2018. Retrieved 10 December 2025
  18. ↑ Herman, Paul (18 May 2018). "Minister Letsatsi-Duba wants to 'arrest the rot' at the SSA". News24. Retrieved 10 December 2025
  19. ↑ "SSA Minister Letsati-Duba says she 'inherited a dysfunctional department'". 702. 11 March 2019. Retrieved 10 December 2025
  20. ↑ Rampedi, Piet; Wa Afrika, Mzilikazi (19 May 2019). "Minister Dipuo Letsatsi-Duba's 'double life as a spy'". Sunday Independent. Retrieved 10 December 2025
  21. ↑ "State Security Agency 'blacklists' Ramaphosa's envoy picks". Sunday Times. 1 March 2020. Retrieved 10 December 2025
  22. ↑ "SSA denies clearance for two former ministers meant to serve as SA envoys – report". News24. 1 March 2020. Retrieved 10 December 2025
  23. ↑ "Ambassador Tunca Özçuhadar, Director General of Protocol received Ms. Dipuo Letsatsi-Duba, Ambassador-Designate of Republic of South Africa to Turkey". Diplomatic Portal. Retrieved 10 December 2025
  24. ↑ "Full list: ANC NEC members". eNCA. 22 December 2022. Retrieved 10 December 2025
  25. ↑ "Letsatsi-Duba rubbishes Sunday Indy report denying spy claims". The Mail & Guardian. 23 May 2019. Retrieved 10 December 2025
  26. ↑ "Businessman Duba dies". Sowetan. 26 August 2008. Retrieved 10 December 2025