Jump to content

Dipuo Letsatsi-Duba

Go tswa ko Wikipedia
Dipuo Letsatsi-Duba
Mopalamente
In office
Motsheganong a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2015  Seetebosigo a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2019
PresidentCyril Ramaphosa
DeputyEllen Molekane
Pele Ga GagweBongani Bongo
Morago Ga GagweAyanda Dlodlo
Tona wa tshiereletso setshaba
In office
Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018  Motsheganong a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 2019
PresidentJacob Zuma
MinisterFaith Muthambi
Pele Ga GagweGratitude Magwanishe
Morago Ga GagweChana Pilane-Majake
Mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone
In office
Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017  Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018
Motsamaisa Dipuisano tsa palamenteBaleka Mbethe
Pele Ga GagwePeter Maluleka
Morago Ga GagweLungi Gcabashe
Modulasetilo wa komiti ya dikgwebo tsa setshaba
In office
Seetebosigo a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 2014  Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017
leloko la ofisi ya peo molao kwa Limpopo
In office
Motsheganong a le malatsi a marataro ngwaga wa 2009  Motsheganong a le malatsi a marataro ngwaga wa 2014
Ka Ga Ena
O tsetsweDipuo Bertha Letsatsi
Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965
Katlehong Transvaal Aforika Borwa
MokgatlhoAfrican National Congress
Mo/BakapeloMose Jacob Duba (o tlhokafetse ka 2008)

Dipuo Bertha Letsatsi-Duba (o o tshotsweng ka Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekang e le moemedi wa Aforika Borwa kwa Turkey. O berekile e le tona wa tshiereletso lefatshe go tswa ka Tlhakole 2018 go tsena Motsheganong 2019. Pele ga foo, e ne e le mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso go tswa ka Mopitlo 2017 go tsena Tlhakole 2018.

Ke leloko la African National Congress (ANC), Letsatsi-Duba o berekile mo ofising ya peo molao ya Limpopo go tswa ka 2009 go tsena 2014, a le mo maemong a mararo mo khanseleng ya Limpopo ka fa tlase ga baeteledipele Cassel Mathale le Stan Mathabatha. Morago ga foo, go tswa ka 2014 go tsena 2019, o ne a bereka mo palamenteng, kwa a neng a le modulasetilo wa komiti ya palamente ya dikgwebo tsa setshaba go fitlhelela tautona Jacob Zuma a mo thapa go nna mothusa tona ka 2017. O ne a ithola marapo go tswa mo palamenteng ka Seetebosigo a simologa ngwaga wa 2019 morago ga go retelelwa ke go thapiwa mo khuduthamageng ya setlha sa bobedi sa ga Cyril Ramaphosa.

A tsholetswe kwa Gauteng, Letsatsi-Duba o ne a tsenela polotiki ka nako ya puso ya tlhaolele, e le bontlha jwa Umkhonto we Sizwe ba ba tshabileng. O sale a nna leloko la komiti ya ANC ka Morule 2012.

Botshelo jwa a le mmotlana le tiro

[fetola | Fetola Motswedi]

Letsatsi-Duba o tshotswe ka Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1965 kwa Katlehong, motsana o o kwa botlhaba jwa Johannesburg kwa e neng e le Transvaal pele.[1] Ka 1982, fa a le dingwaga di le lesome le borobabobedi o ne a tshabile le African National Congress (ANC) e e neng e ileditswe, a na leloko la lekgotla la phathi eo la sesole la Umkhonto we Sizwe. O feditse sekolo sa gagwe se segolwane kwa Luanshya Girls High School kwa Luanshya, Zambia, morago a ya go dira diploma di le pedi, tse dingwe kwa Cuba ka 1987, tse dingwe kwa Zimbabwe ka 1992.[2] Tiro ya gagwe mo ANC e ne e akaretsa go bereka mo makgotleng a matlhale a phathi eo.[1]

Ka ngwaga wa 1992, ka nako ya dipuisano tsa go fedisa puso ya tlhaolele, Letsatsi-Duba o ne a boela Aforika Borwa.[1] Go tswa ka nako eo go fitlhelela ka 1994, o ne a bereka go kopanya phathi le metswedi ya dikgang kwa ofisingkgolo ya ANC kwa Shell House.[3] E ne e le mogatisi mogolo wa Voice of Women, pampiri ya semmuso ya lekgotla la bomme ba ANC.[1] Morago o ne a fudugela Limpopo, kwa a neng a tsena mo kgwebong.[2] Le fa go ntse jalo, o ne a tswelela a tsaya karolo mo ANC: o ne a tlhophiwa go ya komiting ya kgaolo ya Limpopo ka 2007,[3] le ka Phukwi 2008, o ne a tlhophiwa go nna motshwara madi wa kgaolo, a bereka ka fa tlase ga modulasetilo wa kgaolo Cassel Mathale.[4] O ne a tswelela a le motshwara madi go fitlhelela ka Morule 2011, fa a tlhatlhamiwa ke Pinky Kekana.[5]

Puso ya kgaolo: 2009 go tsena 2014

[fetola | Fetola Motswedi]

Fa a bereka e le motshwara madi wa ANC wa kgaolo, Letsatsi-Duba o ne a ema e le ntlhopheng wa ANC ka ditlhopho tsa lefatshe tsa 2009, a tlhophiwa mo mannong a ofisi ya peo molao ya Limpopo.[2] Fa godimo ga foo, Cassel Mathale, mo maemong a gagwe e le moeteledipele wa Limpopo, o ne a mo thapa e le mokhanselara wa khansele ya Limpopo wa temothuo.[6] Mathale o ne a mo fudusetsa kwa lephateng la metshameko, botaki le ngwao ka Mopitlo 2012.[7] Fa a le mo maemong ao, Letsati-Duba o ne a tsenelela bokopano jwa masome matlhano le boraro jwa ANC ka Morule 2012 a fenya tlhopho ya go nna leloko la komiti mo setlheng sa dingwaga tse tlhano.[8]

Fa Stan Mathabatha a tlhatlhama Mathale jaaka moeteledipele ka Phukwi 2012, Letsatsi-Duba e ne e le mongwe wa matona a mabedi a Mathabatha a neng a tswelela le one, o mongwe e le Dickson Masemola.[9] Mathabatha o ne a mo thapa go nna mokhanselara wa botsogo,[10] maemo a a nnileng mo go one go fitlhelela ka ditlhopho tsa 2014.[11]

Puso ya lefatshe:2014 go tsena 2019

[fetola | Fetola Motswedi]

Komiti ya dikgwebo tsa setshaba: 2014 go tsena 2017

[fetola | Fetola Motswedi]

Mo ditlhophong tsa 2014, Letsati-Duba o ne a tlhophiwa go emela ANC kwa palamenteng. Morago ga ditlhopho, ANC e ne ya itsise gore e tlaa mo tlhopha go nna mo komtiitng ya dikgwebo tsa setshaba.[12]

Sebaka sa ga Letsatsi-Duba mo komiting, se diragetse ka nako e go neng go ntshiwa dikgang mabapi le go gapiwa ga lefatshe, bogolo jang tse di amang dikompone tsa puso. Morago ka Tlhakole 2021, o ne a bidiwa go itshupa fa pele ga komiti ya Zondo go fa bopaki ka go retelelwa ga komiti. O ne a bodiwa ka go gana go tlhama - jaaka go ne go gakolotswe ke mopolotiki wa kganetso Natasha Mazonne - komiti e e sekasekang ditumalano tsa lolwapa loora Gupta le makgotla a puso.[13]

Mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone

[fetola | Fetola Motswedi]

Morago ga bosigogare Mopitlo a le masome mararo le motso ngwaga wa 2017, tautona Jacob Zuma o ne a itsise fa go tlaa nna le tswakanyo ya khuduthamaga ya gagwe, Letsatsi-Duba o ne a tlhomiwa mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ya tsone. O ne a thusa tona o mosha Faith Muthambi.[14] Ka Morule 2017, kwa bokopanong jwa ANC jwa masome a matlhano le bone, o ne a tlhophiwa gape go ya komiting ya ANC.[15]

Tona wa tshireletso ya lefatshe: 2018 go tsena 2019

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka Tlhakole a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2018, Letsatsi-Duba o ne a tlhatlosiwa maemo go tlhatlhama Bongani Bongo e le tona wa tshiereletso ya lefatshe.[16] O ne a thapilwe ke Cyril Ramaphosa, o a neng a sa tswa go tlhatlhama Zuma e le tautona. Go ya ka pampiri ya dikgang ya Mail & Guardian, le ntswa pele go ne go te o mo lotlhakoreng lwa ga Zuma, Letsatsi-Duba o ne a eme nokeng letsholo la ga Ramaphosa la go nna tautona wa ANC kwa bokopanong jwa masome a matlhano le bone.[17]

Morago ga go tsena mo maemong ao, Letsatsi-Duba o ne a re o tlaa itebaganya thata le go phepafatsa lekgotla la tshiereletso sechaba, a akaretsa go dira tshekatsheko ya boitseanape le dipelaelo tsa go tlhoka go tshwara madi sentle.[1] Fa godimo ga foo, Ka Seetebosigo, Ramaphosa o ne a thapa setlhopha sa maemo a ntlha se se sekasekang maikaelelo, bokgoni le boikanyego jwa lekgotla, setlhopha se modulasetilo wa sone e ne e le Sydney Mufamadi.[18] Tshekatsheko e ne ya fitlhela gore lekgotla le ntse le dirisiwa botlhaswa ka sepolotiki.[19]

Magatwe a botlhola

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka Motsheganong 2019, pampiri ya Sunday Independent e ne ya gatisa tshenolo mo pating ya yone e e neng e bolela gore Letsatsi-Duba o tshela matshelo a mabedi, ke setlhola sa lekgotla la tshireletso.[20] Go ya ka metswedi ya ya sephiri ya babegadikgang Piet Rampedi le Mzilikazi wa Afrika, Letsatsi-Duba o ne a na le seabe se setona mo lekgotleng leo ka 2005 go tsena Mopitlo 2017, fa tona wa pele wa tshireletso David Mahlobo a fedisa konteraka ya gagwe.

Moemedi kwa Turkey: 2021 go tsena gompieno

[fetola | Fetola Motswedi]

Letsatsi-Duba o ne a rutelwa go emela lefatshe kwa mafatsheng a sele e le moemedi wa ga Ramaphosa kwa Turkey. Ka Mopitlo 2020, pampiri ya Sunday Times e ne ya bega gore go ya koo go ne ga diega ka gore o ne a seka a kgona go tlholwa ka tsa tshireletso ka a ne a na le dikgatlhego tsa madi le dikgwebo tse di sa itsegaleng.[21][22] Le fa go ntse jalo, o ne a simolola tiro kwa Ankara, Turkey ka Ngwanatsele a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2021.[23]

Ka nako ya gagwe kwa Ankara, kwa bokopanong jwa masome matlhano le botlhano ka Morule 2022, Letsatsi-Duba o ne a tlhophiwa gape mo sebakeng sa dingwaga di le tlhano e le leloko la komiti ya ANC.[24]

Botshelo jwa gagwe

[fetola | Fetola Motswedi]

O ne a nyetswe ke Mose Jacob Duba,[25] mogwebi wa kwa Polokwane o pele e neng e le tona wa puso ya Lebowa bantustan. O tlhokafetse ka ntlha ya kankere kwa Johannesburg ka Phatwe 2008.[26]

  1. 1 2 3 4 5 "New security minister talks tough on state 'sabotage'". The Mail & Guardian. 2 March 2018. Retrieved 10 December 2025
  2. 1 2 3 "The enigma of the new state security minister". The Mail & Guardian. 27 February 2018. Retrieved 10 December 2025
  3. 1 2 "Dipuo Letsatsi-Duba". South African Government. Archived from the original on 15 May 2019. Retrieved 10 December 2025
  4. "Mathale elected as new ANC Limpopo chairperson". The Mail & Guardian. 20 July 2008. Retrieved 10 December 2025
  5. Nicolson, Greg (19 December 2011). "Polokwane 2011: Limpopo remains Malema's fortress". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  6. "Limpopo's newly elected premier announces his Exco". South African Government News Agency. 6 May 2009. Retrieved 10 December 2025
  7. "Mathale shakes up Limpopo Cabinet". The Mail & Guardian. 14 March 2012. Retrieved 10 December 2025
  8. "Pro-Zuma NEC announced at Mangaung". The Mail & Guardian. 20 December 2012. Retrieved 10 December 2025
  9. "New premier Stan Mathabatha fires 8 of 10 Limpopo MECs". News24. 19 July 2013. Retrieved 10 December 2025
  10. "New premier Stan Mathabatha fires 8 of 10 Limpopo MECs". News24. 19 July 2013. Retrieved 10 December 2025
  11. "Dipuo Bertha Letsatsi-Duba". People's Assembly. Retrieved 10 December 2025
  12. "ANC announces committee chairs". News24. 12 June 2014. Retrieved 10 December 2025
  13. Erasmus, Des (25 February 2021). "Dipuo Letsatsi-Duba's bid to paint herself as a victim of poor advice and lack of resources falls flat". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  14. Thamm, Marianne (30 March 2017). "The axeman strikes: Gordhan sidelined in Zuma's late-night cabinet reshuffle gamble". Daily Maverick. Retrieved 10 December 2025
  15. "Here is the ANC's new NEC". City Press. 21 December 2017. Retrieved 10 December 2025
  16. "New deputy president, finance minister announced in major Cabinet reshuffle". The Mail & Guardian. 26 February 2018. Retrieved 10 December 2025
  17. "Gauteng, Limpopo exact revenge on Mabuza for his 'betrayal'". The Mail & Guardian. 26 October 2018. Retrieved 10 December 2025
  18. Herman, Paul (18 May 2018). "Minister Letsatsi-Duba wants to 'arrest the rot' at the SSA". News24. Retrieved 10 December 2025
  19. "SSA Minister Letsati-Duba says she 'inherited a dysfunctional department'". 702. 11 March 2019. Retrieved 10 December 2025
  20. Rampedi, Piet; Wa Afrika, Mzilikazi (19 May 2019). "Minister Dipuo Letsatsi-Duba's 'double life as a spy'". Sunday Independent. Retrieved 10 December 2025
  21. "State Security Agency 'blacklists' Ramaphosa's envoy picks". Sunday Times. 1 March 2020. Retrieved 10 December 2025
  22. "SSA denies clearance for two former ministers meant to serve as SA envoys – report". News24. 1 March 2020. Retrieved 10 December 2025
  23. "Ambassador Tunca Özçuhadar, Director General of Protocol received Ms. Dipuo Letsatsi-Duba, Ambassador-Designate of Republic of South Africa to Turkey". Diplomatic Portal. Retrieved 10 December 2025
  24. "Full list: ANC NEC members". eNCA. 22 December 2022. Retrieved 10 December 2025
  25. "Letsatsi-Duba rubbishes Sunday Indy report denying spy claims". The Mail & Guardian. 23 May 2019. Retrieved 10 December 2025
  26. "Businessman Duba dies". Sowetan. 26 August 2008. Retrieved 10 December 2025