Grace Kwelepeta
Grace Kwelepeta o ne a nna leloko la National Assembly of Malawi go tswa Zomba Malosa ka 2019.[1] E ne e le morutabana mme o kgatlhegela thuto mme segolobogolo thuto ya basetsana. E ne e le leloko la khuduthamaga la National Governing Council le Motlatsa Tona ya Bong.
Botshelo
[fetola | Fetola Motswedi]Kwelepeta o ne a ithutela thutapuo le dithuto tsa botho mme a katisediwa go nna morutabana. O ne a ruta kwa sekolong se segolwane[2] pele a tsena mo dipolotiking ka nako e e tletseng. O ne a tsenela Democratic Progressive Party[1] mme a nna moemedi wa palamente ya Zomba Malosa Constituency ka 2019. Se e ne e le setulo se se neng se tshwerwe ke Joyce Banda (yo o neng a nna Tautona wa Malawi). Mo kgotlapeomolao, mo e ka nnang 80% ya ditokololo ke banna,[4] mme e ne e le mongwe wa basadi ba le batlhano ba ba neng ba tlhophilwe mo setlhopheng sa Tautona yo sha wa batho ba le 24 fa Mary Navicha a ne a tlhophiwa go nna Tona ya Bong mme Kelepeta a tlhophiwa go nna Motlatsa Tona ya Bong. [5]
Kwa Kokoanong Bosetšhaba Kwelepeta e ne e le leloko la khuduthamaga ya Khansele ya Bosetšhaba ya Puso. O ne a kgatlhegela dipalangwa, mafaratlhatlha le ditshwanelo tsa basadi mo Kokoanong ya Bosetšhaba. [6]
Kwelepeta o tswelela pele a kgatlhegela thuto. O rotloetsa baithuti go ithuta e bile o abela baithuti le barutabana ba ba dirang sentle mo tikologong ya gagwe dikgele.[ 7] O ne a lalediwa go tsenela retreat ya basetsana ke Ulanda Mtamba yo e neng e le motsamaisi wa naga ya Advancing Girls Education in Africa (AGE Africa).[ 8] Kopano ya ngwaga le ngwaga e tshwarelwa kwa Zomba ya basetsana ba le 100 go tswa kwa dikolong tse di farologaneng. Kwelepeta le Ulanda Mtamba ba ne ba rotloetsa basetsana gore ba se ka ba batla tiro fela mme ba nne bagwebi le go tlhama ditiro. Ba ne ba gakololwa gore ba beye go ithuta kwa pele ga go ratana. Kwelepeta o ne a tlotlomadiwa ke basetsana jaaka motho yo o neng a ba tlhotlheletsa
Ka Ferikgong 2024, o ne a fetsa bosigo kwa ntle a thiba tsela ya teraka e e neng e rwele mmidi kwa Zomba. Mmidi o ne o lebagane le bahumanegi mme o ne a batla go netefatsa gore baemedi ba gagwe ba fiwa karolo e e siameng.[ 10]
O ne a le motlatsa tona wa bong mme kwa bokhutlong jwa 2024 o ne a kgaosetsa ngangisano ka ga peterolo go bua ka matshwenyego a gagwe. O ne a ngongoregela sebui gore maloko a basadi a ne a nyadiwa ke maloko mangwe a banna a ntlo. O ne a re seno ga se amogelesege mme moeteledipele wa Ntlo Richard Chimwendo Banda o ne a dumalana le ene. O ne a gakolola le go gakolola ba ba neng ba le teng ka kakaretso mme a sa umake leina la leloko lepe le le rileng. Edyth Kambalame wa The Nation o ne a akanya gore seno se kaya gore go na le banna ba le mmalwa ba ba amegang.[ 4]
Ka 26 Tlhakole 2025, ene le leloko la gagwe Lonnie Phiri ba ne ba senyegelwa ke dikoloi tsa bone fa ba ne ba le kwa palamenteng. Tshenyo eno e ne e akaretsa go phunyelediwa ga dithaere le go thubega ga diipone. Dikoloi di ne di eme mo lefelong le le sireletsegileng fa segopa sa batho se ne se goroga se se neng se akaretsa balatedi ba Malawi Congress Party. Mapodise a ne a le mo tirong, mme go ne go se na ope yo o tshwerweng mme fa segopa seo se ne se lelekwa ba ne ba senya dikoloi. Go ne ga dirwa dikopo tsa go emisetsa dithaere, mme ka Moranang Grace Kwelepeta o ne a re o neile palamente nako e e lekaneng go baakanya tshenyo yotlhe e e dirilweng mo koloing ya gagwe ya semmuso mme o ikaeletse go ya kwa kgotlatshekelo. [12]
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi][1] "Grace Chisomo Shiera Kwelepeta". malawianparliament.com. Retrieved 2024-12-10.
[2] "Grace Kwelepeta". www.wfd.org. Retrieved 2024-12-10.
[3] "Malawi's Joyce Banda and the rise of women in African politics - Reviews & Profiles - monitor.co.ug". 2014-06-06. Archived from the original on 6 June 2014. Retrieved 2024-12-11.
[4] Kambalame, Edyth (2025-05-30). "Allow women to speak freely in Parliament". Nation Online. Retrieved 2025-07-26.
[5] "Malawi president names new cabinet - Xinhua | English.news.cn". www.xinhuanet.com. Retrieved 2025-07-26.
[6] "Grace Kwelepeta". African Liberal Network. Retrieved 11 December 2024.
[7] Likaka, Raphael (2024-05-23). "Phungu wa Zomba Malosa afunira mafuno abwino ophunzira a Standard 8 Malawi 24 | Latest News from Malawi". Malawi 24. Retrieved 2024-12-11.
[8] "Ulanda Mtamba". avac.org. Retrieved 2023-11-28.
[9] concepcion. "AGE Africa hosts All Scholars Retreat in Zomba – AGE Africa". Retrieved 2024-12-11.
[10] "Zomba legislator blocks truck carrying food". www.nyasatimes.com. 2024-01-07. Retrieved 2024-12-11.
[11] Meki, Ntchindi (2025-02-27). "2 lawmakers' vehicles damaged at Parliament". Nation Online. Retrieved 2025-07-26.
[12] ""Parliament Is Sleeping on My Rights": MP Grace Kwelepeta Heads to Court Over Vandalized Car". www.nyasatimes.com. 2025-04-14. Retrieved 2025-07-26.