Gwen Lister

Gwen Lister (o tshotswe ka la bo 5 Sedimonthole 1953 kwa East London, Aforika Borwa) ke mmegadikgang wa

Gwen Lister
Tsalo	(1953-12-05) 5 December 1953 East London, Cape Province, Union of South Africa
Organisation	Windhoek Observer (1978–84) The Namibian (1985–present)
O itsegi ka	Founding editor of The Namibian Press freedom activism, opposition to apartheid

Namibia, mogatisi, molwela-kgololesego ya bobegadikgang yo o kgatlhanong le tlhaolele.

Botshelo jwa bogologolo

Fa a gola ka fa tlase ga tsamaiso ya tlhaolele, Lister o ne a ikaelela go e lwantsha fa a setse a godile, mme a swetsa ka gore Aforika Borwa Bophirima e tla nna lefelo le le nang le matswela go dira jalo go feta Aforika Borwa. O tsene Yunibesithi ya Motsekapa ka 1975, a amogela dikirii ya gagwe ya ntlha. Fa a sena go aloga, o ne a ya go dira jaaka mmegadikgang kwa Windhoek Advertiser ya Namibia e le mmegadikgang wa dipolotiki. Moragonyana o ne a tlogela pampiri eno morago ga go kgorelediwa ke barulaganyi ba gagwe mo go begeng ga gagwe.

Bobegadikgang jo bo ikemetseng

Ene le mmegadikgang ka ene Hannes Smith ba ne ba simolola lekwalodikgang le le ikemetseng la beke le beke la Windhoek Observer ka 1978. Jaaka morulaganyi wa dipolotiki, Lister o ne a batla go naya SWAPO, mokgatlho wa kgololosego wa Namibia, "'sefatlhego sa motho', a bontsha batho, go akaretsa le basweu, gore e ne e se 'dirukhutlhi' le 'bokomonisi ba bantsho ba ba neng ba tla ba ntsha' le 'bokomonisi ba ba neng ba tla ba ntsha' le' e nne ka tshedimosetso ya bone ya maaka." Gape o ne a kgala mekgwa ya tlhaolele ya Aforika Borwa kwa Namibia, mme seno sa galefisa puso. The Observer e ne ya thibelwa semmuso ka Motsheganong 1984 morago ga gore Lister a ye kwa Zambia go ya go bega ka dipuisano tsa boipuso jwa Namibia. Le fa thibelo e ne ya tlosiwa morago ga boikuelo kwa Botong ya Boikuelo ya Dikgatiso ya Pretoria, botsamaisi jwa Observer bo ne jwa mo folosa maemo ka ntlha ya go e tlisa, mme seno sa dira gore Lister a tlogele tiro le gore badiri ba lekwalodikgang leno ba tswe mo tirong.

Morago ga go rola tiro, Lister o ne a dira tiro ya go ipereka mo BBC News le mo Capital Radio ya Aforika Borwa 604. Ka Sedimonthole 1984, Lister o ne a senola tokomane e e neng e naya tetla ya go tsenelela ga poso ya gagwe ke balaodi ba Aforika Borwa, mme seno sa dira gore a tshwarwe le go tshwarwa beke yotlhe ka fa tlase ga Molao wa Diphiri tsa Semmuso. Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Bobegadikgang se se kwa Austria (IPI) se tlhalositse go tshwarwa ga gagwe jaaka "maiteko a a bonalang a go mo thibela go tlhoma pampiri e ntšhwa". Mapodise a ne a mo tseela phaseporoto mme a mo kopa gore a bege makgetlo a le mararo ka beke.

Ka Phatwe 1985, Lister o ne a simolola lokwalodikgang lo losha lo lo ikemetseng ka nosi, The Namibian. Go bega ga gagwe ka ga go gataka ditshwanelo tsa batho ke masole a Aforika Borwa go ne ga tlisa kgalefo e ntšhwa go tswa mo pusong le go kganela go bapatsa ke bagwebi ba basweu.Ka 1987, balaodi ba Aforika Borwa ba ne ba thibela pampiri eno go gatisa senepe sa setopo sa motsuolodi yo o neng a bofilwe mo koloing e e rwalang batho ba ba tshotseng dibetsa; Lister o ne a gwetlha thibelo eno kwa kgotlatshekelo.

Ka 1991, motlhabani yo o thapilweng wa Biro ya Tirisanommogo ya Baagi — setlhopha sa puso ya Aforika Borwa se se neng se tshwerwe ka ntlha ya polao ya molweladitshwanelo tsa SWAPO Anton Lubowski o ne a bolela gore le ene o ne a rometswe kwa Namibia go ya go tshela Lister botlhole. Ofisi ya Namibia e ne ya thuntshiwa le go thuntshiwa ka gase e e tshololang dikeledi, mme ka Diphalane 1988, e ne ya thuntshiwa ka bomo ke setlhopha sa batlhokomedi ba Afrikaner se se bidiwang White Wolves. Mo go one ngwaga oo, o ne a tshwarwa malatsi a le mmalwa a sa latofadiwa morago ga go gatisa tokomane ya puso e e neng e tshitshinya dithata tse disha tsa mapodise kwa Namibia; o ne a imile dikgwedi di le nne ka nako eo.

Ka one ngwaga oo, Lister o ne a nna modulasetulo-mmogo wa khonferense ya UNESCO ka ga Bobegakgang jwa Aforika jo bo Lokologileng, jo bo Ikemetseng le jwa Bontsi, jo bo neng bo na le Maipolelo a Windhoek jaaka nngwe ya dipholo tsa yona. Ke mothei wa Kgwebo ya Boditšhabatšhaba ya Babegadikgang ba Boditšhabatšhaba (ICIJ) mme ga jaanong jaana o etelela pele Namibia Media Trust (NMT) e e leng mong wa The Namibian mme e matlhagatlhaga mo go rotloetseng kgololesego ya bobegadikgang, puo e e gololesegileng le katiso ya babegadikgang.[8] Jaaka leloko la kopano ya Action Namibia, NMT e rotloetsa puso ya ATI mo nageng. Ka nako eno, Lister gape o ne a tlhoma Setheo sa Bobegakgang sa Aforika Borwa (MISA), mme a nna modulasetulo wa sone ka lobaka lo lo rileng.

Ka Mopitlwe 2011, morago ga dingwaga di le 26 e le morulaganyi wa The Namibia, Lister o ne a tlhatlhangwa ke Tangeni Amupadhi.

Diawate le kakgolo

Lister o fentse dikabelo di le mmalwa tsa bobegakgang jwa boditšhabatšhaba ka ntlha ya tiro ya gagwe. Ka 1992, o ne a amogela Kabo ya Boditšhabatšhaba ya Kgololesego ya Bobegadikgang go tswa go Komiti ya go Sireletsa Babegadikgang e e kwa US, a akgola babegadikgang "ba ba neng ba bega dikgang ka bopelokgale le go nna le maikutlo a bone mo maemong a a bokete". Yunibesithi ya Harvard e ne ya mo naya Fellowship ya yone ya Nieman ya babegadikgang ba ba mo magareng a tiro ya bone ka 1996. Ka 1997, o ne a newa Sekgele sa Kgololesego ya Bobegadikgang sa MISA. Setheo sa Bobegakgang sa Aforika Borwa se ne sa naya Lister awate ka ntlha ya go "tlhokomela kgololesego ya bobegadikgang kwa Namibia a le esi."

Ka 2000, IPI e ne ya mo bitsa mongwe wa Bagaka ba Kgololesego ya Bobegadikgang ba Lefatshe ba le 50 ba dingwaga di le masome a matlhano tse di fetileng. Ka 2004 o ne a amogela Awate ya Bopelokgale mo Bobegadikgannyeng go tswa go Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang wa Basadi.