Kgosi

Kgosi Leruo Tshekedi Molotlegi, kgosi ya Morafe wa Bafokeng wa Segosi

Kgosi ( /ˈ k oʊ i / ; ) ke leina la moeteledipele wa setso sa batho ba Batswana le ba Aforika Borwa.

Tiriso

Kgosi ke lefoko la Setswana le le kayang "bogosi" kana ''Kgosi''. Go ka tsenngwa dintlha tse di farologaneng mo lefokong le go fetola bokao jwa lone: go tsenya tlhogo di- go oketsa seloko gore go nne dikgosi ; mogatlana wa bosadi -gadi o fetola lefoko go nna kgosigadi; mme mogatlana wa -kgolo o kayang "bogolo", e tlhama kgosikgolo, lefoko le le kayang "moeteledipele yo mogolo".

Ke leina le gantsi le fiwang batho ba maemo mo Botswana le mafatshe a a mabapi kwa go nang le batho ba ba buang Setswana teng. Kantoro ya boeteledipele jwa morafe e bidiwa bogosi fa motho yo o tsayang kantoro ele kgosi.

Ditiro

Molao wa Bogosi wa ngwaga wa dikete tse pedi le borobabobedi o tlhalosa dithata tsa kgosi. Go ya ka molao wa Bogosi, kgosi ya morafe o na le ditiro di le mmalwa: go tsamaisa morafe, go rulaganya dikopano tsa kgotla, le go sala melawana le kgakololo tsa puso ya bosetšhaba le maloko a morafe morago. Dikgosi tsa merafe e boferabongwe ya Batswana di nna maloko a Ntlo ya Dikgosi, sehlopha se se nayang kgakololo mo Palamente ya Botswana.

Kgosi e na le bokgoni jwa go tlhopha mothusa Kgosi yo o dirang jaaka motshwarelela moeteledipele fa kgosi ene a sa kgone go dira tiro ya gagwe ka nakwana. Se se farologana le bogosi jwa motshwarelela, ofisi e e tlhamiwang fa kgosi a palelwa ke go dira tiro ya gagwe ruri mme go tlhokega kgosi yo o tla emisetsang.

Molao ono o ne wa tshwaiwa phoso ke baeteledipele ba morafe ka ntlha ya go lekanyetsa maatla a kgosi. Ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome , Kgosi Kgafela II wa morafe wa Kgatla o ne a latofadiwa ka go kgwathisa, mme o ne a ngangisana gore kgosis e na le kgololosego go tswa mo pusong ya puso. Kgotlatshekelo ya Makgaolakgang ya Botswana e ne ya gana kgetsi eo ka kgwedi ya Motsheganong e le lesome le bongwe,ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le bongwe, e bolela gore "dikgosi ga di ka ke tsa dira kwa ntle ga molaotheo le melao e e beilweng ke Palamente fa badiredi ba bangwe botlhe ba puso ba dira ka fa tlase ga ditekanyetso tsa molao". Go tila ditshenyegelo tsa semolao tsa kgetse, Kgafela o ne a fudugela kwa Moruleng, Afrika Borwa.