Ndaba Gaolathe
| His Honour Ndaba Gaolathe | |
|---|---|
Gaolathe in 2025 | |
| 10th Vice-President of Botswana | |
| Assumed office 7 November 2024 | |
| President | Duma Boko |
| Pele Ga Gagwe | Slumber Tsogwane |
| Minister of Finance | |
| Assumed office 11 November 2024 | |
| President | Duma Boko |
| Pele Ga Gagwe | Peggy Serame |
| Vice President of the Umbrella for Democratic Change | |
| Assumed office 20 May 2024 | |
| Pele Ga Gagwe | Dumelang Saleshando |
| Member of Parliament for Gaborone Bonnington South | |
| Assumed office 7 November 2024 | |
| Pele Ga Gagwe | Christian Greef |
| Majority | 5,674 (41.07%) |
| In office 28 October 2014 – 28 August 2019 | |
| Pele Ga Gagwe | constituency established |
| Morago Ga Gagwe | Christian Greef |
| Ka Ga Ena | |
| O tsetswe | 5 September 1971 Gaborone, Botswana |
| Mokgatlho | Alliance for Progressives |
| Dikamano tse dingwe tsa sepolotiki | Umbrella for Democratic Change |
| Thuto | George Washington University (BSc) The Wharton School (MBA) |
| Alma mater | George Washington University |
Ndaba Nkosinathi Gaolathe (o tshotswe ka Lwetse a le malatsi a matlhano ka 1972)[1][2] ke moitseanape wa itsholelo le lepolotiki la Motswana, ga jaana o direla jaaka Mothusa-Tautona wa Botswana le Tona ya tsa Madi go tloga ka Ngwanatsele a supa 2024, ka fa tlase ga ga Tautona Duma Boko. Gaolathe ke moeteledipele wa lekoko la Alliance for Progressives, e leng le lengwe la makoko a a mo teng ga lekoko le le busang la Umbrella for Democratic Change (UDC). Gape ke leloko le le tlhophilweng la Kokoano Bosetšhaba ya Botswana mo kgaolong ya botlhophi ya Gaborone Bonnington Borwa fa e sale ka ditlhopho tsa 2024, e leng maemo a a kileng a nna mo go one go tloga ka 2014 go fitlha ka 2019.
Ka ga gagwe
[fetola | Fetola Motswedi]Botshelo jwa pele le thuto
[fetola | Fetola Motswedi]Gaolathe o tshotswe ka kgwedi ya Lwetse e le malatsi a matlhano ka 1972[2][motswedi o o botoka o tlhokega] kwa Gaborone, morwa Baledzi Gaolathe, yo o kileng a nna tona ya tsa madi mo Botswana go tloga ka 1999 go fitlha ka 2009 ka fa tlase ga ga tautona Festus Mogae le Ian Khama.[3] O tsene sekolo se sebotlana sa Lesedi le se segolwane sa Gaborone pele a ithutela itsholelo kwa Yunibesithing ya George Washington kwa Amerika, mme a latelwa ke MBA ya tsa madi kwa Sekolong sa Wharton sa Yunibesithi ya Pennsylvania, a wetsa dithuto tsa gagwe ka 1997.[4]
Tiro ya sepolotiki
[fetola | Fetola Motswedi]Kwa tshimologong e ne e le leloko la phathi ya Botswana Democratic Party (BDP), e e neng e sale e busa boipuso ka ngwaga wa 1966, Gaolathe o ne a tlogela phathi eo ka nako ya botautona jwa ga Ian Khama, a inaakanya le lekoko la Botswana Movement for Democracy (BMD), le le neng le simolotswe ke Gomolemo Motswaledi. Gaolathe o ne a nna moeteledipele yo o tlhageletseng mo gare ga BMD mme a nna le seabe se segolo mo go tsenyeng lekoko mo kgolaganong ya Umbrella for Democratic Change (UDC), gammogo le lekoko la Botswana National Front (BNF) le Botswana People’s Party (BPP) e leng makoko a mangwe a mabedi a a kgatlhanong le BDP. Morago ga loso lwa tshoganyetso lwa ga Motswaledi mo kotsing ya koloi ka ngwaga wa 2014, Gaolathe o ne a mo tlhatlhama jaaka moeteledipele wa phathi mme a tsenelela ditlhopho jaaka mopati wa ga Duma Boko (moeteledipele wa BNF le UDC) mo ditlhophong setshaba tsa ngwaga oo, kwa UDC e neng ya tsaya maemo a bobedi. Gaolathe o ne a tlhophiwa go nna leloko la palamente ya Gaborone Bonnington Borwa.[1]
Ka Phukwi 2017, mo gare ga kgotlhang ya ka fa gare ga BMD, Gaolathe o ne a tlogela UDC mme a lelekwa mo lekokong, morago ga moo a tlhoma Alliance for Progressives, lekoko le le gololesegileng mo setšhabeng le a ntseng a le etelela pele fa e sale ka nako eo. Gaolathe o ne a ema jaaka ntlhopheng wa botautona wa AP mo ditlhophong tsa kakaretso tsa 2019, a nna mo maemong a boraro ka 5.12% ya ditalama tsa batho mme a latlhegelwa ke setilo sa gagwe sa palamente.[5][6]
Mothusa Tautona wa Botswana
[fetola | Fetola Motswedi]Gaolathe o simolotse dipuisano tsa go dira kgolagano le lekoko la Botswana Congress Party (BCP), le le eteletsweng pele ke Dumelang Saleshando, pele ga ditlhopho tsa 2024. Morago ga gore dipuisano tseo di palelwe, AP e ne ya swetsa go boela kwa UDC, mme Gaolathe a simolola gape tiro ya gagwe jaaka molaodi wa bobedi wa kopanelo, tota a nna mopati wa ga Boko wa de facto mo ditlhophong. Morago ga phenyo e e tlhomameng ya UDC, e e neng ya tshwaya go fenngwa ga ntlha ga BDP le go tlhatlogela ga ga Boko mo maemong a botautona, Gaolathe, yo o neng a boelwa ke setilo sa gagwe sa palamente, o ne a bonwa e le ene yo o nang le kgonagalo e kgolo ya go nna mothusa tautona mo kabineteng ya ga Boko. Ka Ngwanatsele a le gane, malatsi morago ga go nna mo setilong, Boko o ne a tlhomamisa Gaolathe jaaka mothusa tautona wa gagwe.[1]
Ditso tsa ditlhopho
[fetola | Fetola Motswedi]| Lekoko | Ntlhopheng | Ditalama | % | ||
|---|---|---|---|---|---|
| UDC | Ndaba Gaolathe | 6,646 | 57.49 | ||
| BDP | Botsalo Ntuane | 3,597 | 31.11 | ||
| BCP | Abbey Buti Chengeta | 1.318 | 11.40 | ||
| Molelwane wa phenyo | 3,049 | 26.38 | |||
| Ba ba tlhophileng | 11,595 | 83.95% | |||
| Batlhophi ba ba ikwadisitseng | 13,811 | ||||
| Palogotlhe ya ditalama tse di siameng | 11,561 | 99.71 | |||
| Tse di sa balwang | 34 | 0.29 | |||
| Phenyo ya UDC (setilo se sesha) | |||||
| Lekoko | Ntlhopheng | Ditalama | % | ±% | |
|---|---|---|---|---|---|
| BDP | Christian Ntuba Greef | 4,603 | 43.90 | +12.79 | |
| AP | Ndaba Gaolathe | 3,461 | 33.01 | −24.48 | |
| UDC | Nelson Ramaotwana | 2,367 | 22.57 | −34.92 | |
| RAP | Gaolathe Mokgosi | 29 | 0.29 | N/A | |
| BMD | Jopa Osupile | 26 | 0.25 | N/A | |
| Molelwane wa phenyo | 1,142 | 10.89 | +17.08 | ||
| Palogotlhe ya ditalama tse di siameng | 10,486 | 99.65 | −0.06 | ||
| Ditalama tse di gannweng | 37 | 0.35 | +0.06 | ||
| Ba ba tlhophileng | 10,523 | 84.01 | +0.06 | ||
| Batlhophi ba ba ikwadisitseng | 12,526 | ||||
| BDP e tsaya go tswa mo UDC | Ba ba fetotseng tlhopho | +18.64 | |||
| Lekoko | Ntlhopheng | Ditalama | % | ±% | |
|---|---|---|---|---|---|
| UDC | Ndaba Gaolathe | 8,805 | 63.73 | +41.16 | |
| BDP | Christian Ntuba Greef | 3,131 | 22.66 | −21.24 | |
| BCP | Montwedi Muzila | 1,731 | 12.53 | N/A | |
| BPF | Evidence Ronald | 83 | 0.60 | N/A | |
| BMD | Thongbotho Morupisi | 67 | 0.48 | +0.23 | |
| Molelwane wa phenyo | 5,674 | 41.07 | N/A | ||
| Palogotlhe ya ditalama tse di siameng | 13,817 | 99.67 | +0.02 | ||
| Ditalama tse di gannweng | 46 | 0.33 | −0.02 | ||
| Ba ba tlhophileng | 13,863 | 80.85 | −3.16 | ||
| Batlhophi ba ba ikwadisitseng | 17,147 | ||||
| UDC e tsaya mo go BDP | Ba ba fetotseng tlhopho | +31.20 | |||
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi]- 1 2 3 Sejabosigo, Jeremiah (7 November 2024). "Gaolathe is Vice President of Botswana". dailynews.gov.bw.[dead link]
- 1 2 Gaolathe, Ndaba. "Contact and Basic Info". www.facebook.com/. Archived from the original on 30 March 2025. Retrieved 23 Phalane 2025.
- ↑ Tribute to a great man, Ndaba Gaolathe pays tribute to a great man that was his father Baledzi Gaolathe, Sunday Standard, 9 June 2010
- ↑ Ndaba Gaolathe, Linkedin
- ↑ "'DCEC is not strong enough to enforce assets law'". Botswana Gazette. 23 July 2019. Retrieved 23 Phalane 2025.
- ↑ "Boko says Ndaba Gaolathe will lose". Botswana Gazette. 10 October 2019. Retrieved 23 Phalane 2025.
- ↑ "Independent Electoral Commission - Botswana National Assembly, 2014" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2022-06-28. Retrieved 2025-10-23.
- ↑ "Independent Electoral Commission - Botswana National Assembly, 2019" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2024-06-08. Retrieved 2025-10-23.
- ↑ "Gaolathe bags Gaborone Bonnington South". DailyNews. 31 October 2024.