Noka ya Baro

Noka ya Baro

Noka ya Baro (Amharic) kgotsa Baro/Openo Wenz, e e itsiweng ke Anuak jaaka Noka ya Openo, ke noka e e kwa borwabophirima jwa Ethiopia, e e tlhalosang karolo ya molelwane wa Ethiopia le South Sudan . Go tswa kwa motsweding wa yone kwa Ethiopia, e elela kwa bophirima ka dikilometara di le makgolo a mararo le borataro go ya go kopana le Noka ya Pibor. Noka ya Baro-Pibor e tshologela mo nokeng ya Sobat, e e leng nngwe ya dinoka tse di tsenang mo nokeng ya White Nile.

Noka ya Baro le melatswana ya yone e e elelang mo metsing a yone a a lekanang le disekwerekilometara di le 4dikete tse nne le makgolo a mane. Selekanyo sa metsi a a tshologang ka ngwaga mo molomong wa noka eno ke 241 m3/s (8,510 ft3/s).

Noka ya Sobat e e bontshang Noka ya Baro

Tsela

Noka ya Baro/Openo e tlhodilwe ke go kopana ga dinoka tsa Birbir le Gebba, kwa botlhaba jwa Metu mo Illubabor Zone ya Kgaolo ya Oromia. E elela kwa bophirima go kgabaganya Kgaolo ya Gambela go kopana le Noka ya Pibor, ka bobedi jwa tsona di bopa Sobat. Dinoka tse dingwe tse di botlhokwa tsa Baro/Openo di akaretsa Alwero le Jikawo. Noka ya Baro e kopana le noka ya Pibor kwa bophirima jwa Jikawo. Ka paka ya dipula noka eno e a penologa e bo e nna lefelo le legolo le le tletseng metsi kwa botlhaba le kwa borwa jwa Jikawo, e e neng e tsenelela pele go fitlha kwa Abobo le Gogo kwa botlhaba le kwa borwabotlhaba. Noka ya Baro ke yone e e nang le metsi a mantsi thata e bile e kgona go tsamaisiwa sentle. Noka ya Khor Machar ke yone e e tsamaisang metsi a a tswang mo nokeng ya Baro e e nosetsang mafelo a a nang le ditlhatshana tsa Machar.

Ditso tsa tlholego

Noka ya Baro/Openo ke yone e kgolo go di feta tsotlhe mo dinokeng tse di elelang mo nokeng ya Sobat, mme e na le seabe sa 83% ya metsi otlhe a a elelang mo nokeng eno. Ka paka ya dipula, fa gare ga kgwedi ya Seetebosigo le Lwetse, Noka ya Baro e le yosi fela e tsenya diperesente di le lesome tsa metsi a Noka ya Nile kwa Aswan, kwa Egepeto. Go farologana le moo, dinoka tseno di na le metsi a mannye thata ka paka ya komelelo. 3]

Ditso

Molelwane magareng ga Sudan le Ethiopia o ne wa tlhalosiwa mo kgaolong e e gaufi le Noka ya Baro/Openo ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabobedi le masome a robabongwe le borobabongwe ke Major H.H. Austin le Major Charles W. Gwynn wa British Royal Engineers.[ Ba ne ba sa itse sepe ka naga eo, banni ba yone, kana dipuo tsa bone, mme ba ne ba tlhaela dilo tse ba di tlhokang. Go na le gore ba tlhalose mola o o theilweng mo ditlhopheng tsa merafe le mo dikgaolong tsa setso, segolobogolo go bapa le mokgokolosa o o kgaoganyang dithaba le dipoa, ba ne ba akantsha fela gore mola oo o kgaoganngwe ke noka ya Akobo le dikarolo dingwe tsa dinoka tsa Pibor le Baro. Molelwane ono o ne wa konelwa ka Tumalano ya Anglo-Ethiopia ya ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le bobedi, e e neng ya felela ka gore go nne le lefelo mo Kgaolong ya Gambela ya Ethiopia le le bidiwang Baro/Openo Salient. Lefelo leno le amana thata le Sudan Borwa go na le Ethiopia, ka ntlha ya dilo tsa tlholego le ka ntlha ya batho. Baro Salient e ne e dirisiwa jaaka lefelo la botshabelo ke batsuolodi ba Sudan ka nako ya dintwa tsa selegae tse di tsereng lobaka lo loleele mo nageng eo. Go ne go le thata gore Sudan e nne le taolo mo kgaolong e e leng karolo ya Ethiopia, mme Ethiopia e ne e sa batle go nna le mapodisi mo kgaolong e e kgakala le go nna le seabe mo dipolotiking tsa dikgotlhang tsa Sudan tsa ka fa gare.

Vittorio Bottego, yo o neng a tlhatlhoba lefelo le kwa bofelong jwa dingwaga tsa bo sekete,makgolo a robabobedi le masome a robabongwe, o ne a tshitshinya go taya noka leina la Admiral Simone Antonio Saint-Bon. 6]

Noka e le nngwe fela e e tsamaisiwang ke dikepe kwa Ethiopia, toropo e e botlhokwa thata ya Baro ke Gambela, e e neng ya nna boemakepe go tloga ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le bosupa go fitlha ka bo ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a robabongwe fa ntwa ya selegae kwa Ethiopia le Sudan e ne e pateletsa go emisa go tsamaisa dikepe mo nokeng.

Letsha la kwa Italy. Usoni o ne a batla gauta mo mokgatšheng wa noka ya Baro mme a se ka a atlega, mme o ne a gatisa se a se boneng ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a matlhano le bobedi .

Borogo jwa bobedi jo boleele go gaisa mo Ethiopia bo kgabaganya Baro, bo golaganya dikarolo tse pedi tsa Kgaolo ya Gambela. Borogo jono bo boleele jwa dimetara di le makgolo a mararo le botlhano.