Noka ya Dawa

Noka ya Dawa (Somali: Webiga Daawa; Laga Daawwaa ((Oromo) Italian: fiume Daua) e fitlhelwa kwa Afrika Botlhaba, e e akaretsang kgaolo ya 58,961 km2. E elela ka dinaga tse tharo tse dikgolo: Kenya, Ethiopia, le Somalia, ka 81% e fitlhelwa mo nageng ya Ethiopia.E itsege ka tikologo ya yone e e raraaneng ya thutafatshe, e e bonalang ka lithology ya yone e e farologaneng le thulaganyo ya yone ya popego, e e tswang mo go atamalaneng ga noka le ditiragalo tse dintsi tsa lekgwamolelo-tectonic. Noka e e atlhameng eno e na le mekgokolosa e e borethe mo matlhakoreng oomabedi a boalo jwa yone jo bo sa bonaleng. Noka ya Dawa e elela go ya kwa borwabotlhaba go bopa karolo ya molelwane wa Ethiopia le Somalia le molelwane wa Ethiopia le Kenya. Awata, Digati, le Mormora ke tsone fela dinoka tse di botlhokwa tse di elelang kwa Dawa.

Lefelo le popego ya mmele

Noka ya Dawa e na le bogodimo jo bo kwa godimo le jo bo kwa tlase jwa dimetara di le dikete tse tharo le masome a robabongwe le borobabobedi kgotsa maoto a 10,164 le dimetara di le lekgolo le masome a marataro le borobabongwe kgotsa maoto a makgolo a matlhano le masome a matlhano le bone ka go latelana. Tshekamelo ya lekadiba e lebile borwabotlhaba. Lefelo le le nepagetseng le fa gare ga 3.92°- 6.47° N le 38.02°- 42.08° E.Karolo e kgolo ya kgaolo e e kwa bokone le bokone-bophirima jwa dithaba e farologanngwa ke mekgokolosa le mekgokolosa, fa borwa le borwabotlhaba bo farologanngwa ke mmu o o lekantsweng, thotloetso e e kwa tlase, mekgokolosa e meleele, dithaba tse di nang le matlhakore le mmu o o motsu o o tsamaelanang le noka e kgolo. Noka ya Dawa e akaretsa kgaolo e e tsididi, kgaolo e e tsididi le kgaolo e e mogote, tseno ke dikarolo tse tharo tse dikgolo tsa tlelaemete ya naga. The Ethiopian National Meteorology Agency e ne ya kgobokanya pula ya kgwedi le kgwedi go tloga ka ngwaga wa sekete,makgolo a robabongwe le masome a robabongwe le borataro go fitlha ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le borataromme ya fitlhela gore go na le pharologano e kgolo magareng ga mafelo a pula e ntsi, a a akaretsang mafelo a a tsididi a dithaba, le pula e nnye mo mafelong a a mogote a a kwa tlase a noka ya Dawa. Pula e e tlwaelegileng e ka nna 1,500 mm kwa ntlheng ya bokone mme e fokotsega go tsamaelana le bogodimo go nna dimilimitara di le makgolo a mabedi kwa ntlheng ya borwa.[ Selemo le selemo themperetšha e e tlwaelegileng e ka nna 15.5 °C kgotsa 59.9 °F kwa ntlheng ya bokone le 28 °C kgotsa 82.4 °F kwa ntlheng ya borwa. Metsi a a kwa tlase ga lefatshe gantsi a tsididi ka dithemperetšha tse di magareng ga 17.1 go ya go 29.0 °C (62.8 go ya go 84.2 °F). Mo lefelong lengwe le lengwe, boleng jwa metsi bo farologana thata, ka letswai le le kwa godimo mo mafelong a sedimentary go na le mo mafelong a lekgwamolelo.

eological complex (setlhopha sa ditshedi)

Noka ya Dawa e itsege ka tikologo ya yone e e tlhomologileng ya lefatshe. E na le lithology e e farologaneng le thulaganyo ya popego, e e bopilweng ka ntlha ya lefelo la mosima le le gaufi thata le ditiragalo tse dintsi tsa lekgwamolelo. Ka tlwaelo, go bapa le noka, lefelo le le kwa tlase le beilwe ka fa thoko mo dikarolong tse di fa gare tsa lekadiba, fa gare ga dithaba tsa bokone-bophirima, matlapa a lekgwamolelo le kgaolo e e kwa tlase ya borwabotlhaba e e bopegileng ka sedimentary. Sedimentary arrangement e akaretsa dikarolo tsa borwabophirima jwa Noka ya Dawa. Sediment Karoo, e e leng yuniti ya bogologolo mo tatelanong e e dirilweng ka letlapa la motlhaba le shale e apesitswe ke letlapa la motlhaba la Adigrat. Dithulaganyo tsa sedimentary tsa bogologolo go ya go tsa Cretaceous di okame Adigrat sandstone. Ditshekatsheko tsa kwa masimong le go epa mo lefelong leo go supa gore popego e kgaogane thata, e e isang kwa popegong e e siametseng metsi a a kafa tlase ga lefatshe go diragala le go tsamaya. Dibopego tse disha di laolwa ke diyuniti tse di sa tseneng tse di thibelang motsamao wa metsi a a kafa tlase ga lefatshe, jaaka mmabole le shale. [ Mo karolong e nngwe ya Noka ya Dawa, go na le karolo e e bokima e e sa tseneng metsi e e sireletsang popego ya Hamanlie mme e baya modiri yo o kgonegang wa metsi kwa ntle ga boteng jo bo kgonegang jwa go epa sediba sa metsi se se tlwaelegileng sa setšhaba. Ka kakaretso, matlapa a a godileng a kgona go tsenelela le go monya metsi, ka jalo a kgona go amogela le go fetisa metsi a mantsi. Le fa go ntse jalo, matlapa a masha ga a tsenelele mme a dira jaaka sekgoreletsi sa go elela ga metsi ka tsela e e tlhamaletseng. Tsamaiso ya metsi a a kafa tlase ga lefatshe e laolwa ke ditsamaiso tsa dikhemikale mme gantsi e elela go ya kwa borwabotlhaba. Mo dikgaolong tse di bongola tsa dithaba, metsi a tswa ka tlhamalalo go tswa mo puleng ya selegae le metsi a a tswang mo mmung, gantsi e le metswedi. Ka fa letlhakoreng le lengwe, kwa kgaolong ya Semiarid kwa borwabotlhaba, metsi a tlhagelela ka tsela e e seng ya ka tlhamalalo go tswa mo merwaleleng e e sa lebelelwang mme morago ga dipaka tse di nang le dipula tse di maatla, go tswa mo metsing a a seng boteng a a kwa tlase ga lefatshe mo mekgatšheng ya wadi. Mo mabakeng a le mantsi, go gogiwa ga metsi a a kafa tlase ga lefatshe ke baagi go diragala ka tsela ya maitirelo ka go dirisa madirelo a motlakase wa metsi, kgotsa go epa sediba se se motlhofo.