Noka ya Olifants( Western Cape)

Noka ya Olifants (Afrikaans: Olifantsrivier) ke noka e e kwa bokone-bophirima jwa Porofense ya Kapa Bophirima ya Aforika Borwa. Lefelo le le kwa godimo le le legolo la noka ya Olifants le dikologa dithaba tsa Ceres le Cederberg. Matamo a Clanwilliam le a Bulshoek a mo nokeng eno mme a tlamela metse le dipolasi tse di bapileng le yone ka metsi. Noka eno e boleele jwa dikilometara di ka nna 285 mme e na le kgaolo e e nang le metsi e e ka nnang dikilometara di le 46,220. E elela mo Lewatleng la Atlantic kwa Papendorp, e makgolo a mabedi le masome a matlhano (250 km) kwa bokone jwa Cape Town.
Kgaolo ya metsi
[fetola | Fetola Motswedi]Noka ya Olifants e tswa mo Dithabeng tsa Winterhoek tse di kwa bokone jwa Ceres. Setlhare se segolo se boleele jwa dikilometara di ka nna makgolo a mabedi le masome a marataro le botlhano (265). Noka eno e elela go ya kwa bokonebophirima go ralala mokgatšha o o boteng, o o pitlaganeng o o atlhamang le go nna o o sephaphathi go nna lebala le legolo le le nang le merwalela kafa tlase ga Clanwilliam.
Kgabagare noka eno e tshologela mo Lewatleng la Atlantic gaufi le Papendorp. Kwa molomong wa noka ya Olifants e kgaogantswe ka bobedi ke setlhaketlhake se se nang le matlapa a a kgatlhisang. [1]
Dithuso
[fetola | Fetola Motswedi]Noka ya yone e kgolo ke Noka ya Doring, e e fetolang leina go nna Melkboom/Oudrif pele e kopana le Noka ya Olifants. Dinoka tse di elelang go tswa kwa botlhaba, jaaka Noka ya Thee, Noka ya Noordhoek, Noka ya Boontjies, Noka ya Rondegat le Noka ya Jan Dissels gantsi ke tse di sa feleng, ntle le Noka ya Sout. Tse di elelang go tswa kwa bophirima, jaaka Noka ya Ratel, Noka ya Elandskloof le Noka ya Seekoeivlei di dinnye ebile di na le dipaka, ga di thuse go le kalo mo tsamaisong ya metsi.[2]
Matamo
[fetola | Fetola Motswedi]Matamo a a mo kgaolong ya Olifants River:
- Letamo la Clanwilliam, le le nang le bokgoni jwa go boloka metsi a le dikubita tsa dimetara di le 127 000 000
- Letamo la Bulshoek, le le nang le bokgoni jwa go boloka dimetara tsa dikhubiki di le 7 500 000
Ditoropo tse dikgolo tse di kwa tlase ga Olifants/Doring di akaretsa Lutzville, Vredendal le Vanrhynsdorp tse di leng kwa karolong e e kwa tlase ya kgaolo ya metsi le Clanwilliam le Citrusdal mo mafelong a a fa gare.
Tikologo
[fetola | Fetola Motswedi]Go na le mefuta e le robedi ya ditshedi mo nokeng ya Olifants/Doring e e sa tlwaelegang mo Afrika Borwa. Noka e e kwa godimo ya Olifants ke nngwe ya mafelo a a botlhokwa a go nna a di-sawfin tse di godileng (Pseudobarbus serra). [3]Setlhopha se se nnang mo lefelong leno se tlhalosiwa e le se se mo Kotsing ya go Nyelela ke IUCN. Ga jaana e bonwa sewelo thata mo e leng gore e ka nna mo kotsing ya go bolawa kgotsa go tshwarwa ka go tshwara ditlhapi; ke mofuta o o tshelang lobaka lo loleele e bile o gola ka bonya, o tlhoka dingwaga di le mmalwa gore o gole o sa tshwenngwe mme o gola go nna mogolo wa disentimetara di ka nna masome a mane (40) morago ga dingwaga di le lesome. CapeNature e ile ya dira diteko tsa go e dirisetsa temo ya metsi kgotsa go tshwara ditlhapi, mme seno se tlhoka gore go sirelediwe tikologo ya noka eno botoka. Clanwilliam redfin ("P." calidus) [4]ke mofuta o mongwe o o tshosediwang le o o sireleditsweng semolao o o fitlhelwang mo Nokaneng ya Olifants; e feta
Clanwilliam yellowfish (Labeobarbus seeberi) ke cyprinid e nngwe e kgolo e e leng teng mo sedibeng seno e e fitlhelwang kwa kgaolong ya Kapa Bophirima. E ile ya godisiwa ka tsela e e rileng e bo e nna e le mo maemong a a botoka. Le fa go ntse jalo, e ka tswa e nyeletse mo Nokeng ya Olifants, e bile e batla e nyeletse go tswa magareng ga Olifants Gorge le Clanwilliam Dam. [5]Ga go itsege sentle gore a e tla busetswa gape, ka ge sawfin le Clanwilliam yellowfish tse di godileng di ka tswa e le dikganetsano tsa ikholoji, mme go fitlha Noka ya Olifants e busediwa sentle ka ikholoji ka bobedi ba ka nna ba se ka ba kgona go gola ka nako e le nngwe.[6]
Noka ya Olifants e tshwaya molelwane o o kwa bokone wa Cape galaxias (Galaxias zebratus), mofuta wa ditlhapi tsa Aforika Borwa tse di arolelanang tikologo e e tshwanang le ya mefuta ya di-trout tse di rekwang kwa dinageng tse dingwe mme di nna mo lefelong le le fa gare ga Noka ya Olifants le Noka ya Keurbooms. Le fa e le gore mo Aforika Borwa tlhapi eno e e bonolo e batla e le mo kotsing ya go nyelela, kwa Australia mefuta ya mofuta o o tshwanang e ne ya nyelela ka ntlha ya go gaisana ga di-salmon. [7]Mefuta e mengwe e e fitlhelwang mo tsamaisong ya dinoka tsa Olifants e akaretsa Tweed River redfin, (Pseudobarbus erubescens), Fiery redfin (Pseudobarbus phlegethon), Austroglanis barnardi, Clanwilliam rock-catfish (Austroglanis gilli), Chubbyhead barb (Enteromius anoplus), le Clanwilliam sandfish (Labeo seeberi).
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi]- ↑ Cornel Truter, West Coast tourist guide, University of Cape Town Press, ISBN 9781919713243
- ↑ Olifants/Doorn WMA 17
- ↑ Impson, D.; Van der Walt, R.; Jordaan, M. (2017). "Pseudobarbus serra". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T2569A100148283. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T2569A100148283.en. Retrieved 12 November 2021
- ↑ Van der Walt, R.; Jordaan, M.; Impson, D. (2017). "Pseudobarbus calidus". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T2562A100139530. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T2562A100139530.en. Retrieved 12 November 2021
- ↑ Impson, D.; Van der Walt, R.; Jordaan, M. (2017). "Labeobarbus seeberi". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T63290A100163027. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T63290A100163027.en. Retrieved 12 November 2021.
- ↑ Impson & Swartz (2007b)
- ↑ Albany Museum - Freshwater Ichthyology