Noka ya Tati

Noka ya Tati ke noka e e mo bokone-botlhaba jwa Botswana, e le molatswana wa noka ya Shashe, e e leng molatswana wa noka ya Limpopo. Noka e elela go ralala Francistown, kwa e kopanang le Noka ya Ntshe (kgotsa Inchwe) go tswa ka fa molemeng.

Ditso

Mo e ka nnang ka 1865 motsomi mongwe o ne a kopana le metlhala ya go epa gauta ga bogologolo gaufi le Tati. O ne a laletsa Karl Mauch go tsamaya le ene mo loetong lwa gagwe lo lo latelang, mme ka 1866 Mauch o ne a itsise gore o fitlhetse masimo a gauta a Tati a atolositsweng ka dimaele di ka nna masome a ferabongwe ka gararo (128.7 ka 4.8 km) e e neng ya simolola go batla gauta ga ntlha mo Borwa jwa Aforika mo ngwageng o o latelang. Ka 1869 Moesemane Daniel Francis o ne a tla go tsoma gauta mo nokeng, pele a leba kwa borwa kwa masimong a diteemane a Kimberley ka 1870. Go ne go le thata go ntsha gauta, mme go tlhoka gauta go ne go kokobetse. Francis o ne a boa ka 1880 mme a bona ditshwanelo tsa meepo go tswa go Kgosi Lobengula. Tiro ya meepo e ne ya tsosolosiwa ka dingwaga tsa bo 1880 le bo 1890, mme Francistown e ne ya tlhongwa ka 1897 fa seporo se goroga. Motse o ne wa reelelwa ka Francis, yo o neng a na le bontsi jwa lefatshe mo lefelong leo.

Tiriso

Motlhaba wa noka ya Tati o tshwara metsi fela malatsi a le mmalwa ngwaga le ngwaga, jaaka go tlwaelesegile mo dinokeng tsa Botswana. Noka e fepa Letamo la Ntimbale, le le nang le bokgoni jwa go boloka dikhubikimitara di le 26 370 000. Letamo le, le le simolotsweng ka 2008, le tlamela metse go ralala Kgaolo ya Bokone Botlhaba ka metsi. Go ya pele mo tseleng ya yone, noka e e isa metsi kwa Letamong la Dikgatlhong.

Metsi ao a kgotlelegile ka ntlha ya matlakala a madirelo le a batho, mme go na le kotsi ya go tsenwa ke cholera fa metsi ao a ka dirisiwa a sa phepafadiwa. Ka paka e e atolositsweng ya komelelo, noka e latlhegelwa ke metsi a yone a a kwa godimo, le fa metsi a ka fitlhelelwa mo boalong jwa motlhaba. Go epa motlhaba o go dirile gore metsi a wele tlase, mme gape go ka nna le seabe mo merwaleleng.