Nyelelo ya Dipuo tsa Aforika Borwa

Tlhopho e ntle ya setlhogo seno, Aforika Borwa e na le dipuo di le dintsi tse di farologaneng, mme dipuo di le mmalwa tse di farologaneng tseo di mo kotsing ya go nyelela ka di buiwa ke batho ba le mmalwa fela, segolobogolo kwa mafelong a metseselegae. Go na le lenaane le le tsepameng le o le dirang patlisiso ka go kwala, kgotsa go kwala ka setso le puo.

1. N Njiwu (Nluu)

Northern Cape (Rietfontein), batho ba ba buang puo eno ke batho ba ba buang puo eno ka thelelo ba ba kwa tlase. Bontsi jwa bone ke basadi ba ba godileng, boemo e mo kotsing e kgolo ya go nyelela. Puo e ithutileng go tswa go puo ya Se-Khoisan, e e tsewang e le nngwe ya dipuo tsa bogologolo go gaisa tsotlhe mo lefatsheng. E na le mokgwa o o humileng wa go tobetsa mme ke nngwe ya dipuo tsa bofelo tse di sa ntseng di le teng tsa batho ba Ba-Khomani ba Ba-San.

2. Se-Bhaca (puo ya Se-IsiBhaca ya dipuo tsa Se-Nguni)

Puo e fitlhelwa kwa lefelo la Mount Frere, Kapa Botlhaba. Dibui tsa puo eno di le diketekete, mme gantsi di fetolela mo puong ya isiXhosa kgotsa ya isiZulu, puo e e sa amogelweng semmuso. E tsewa e le puo ya phetogo magareng ga SeZulu le SeXhosa, mme e na le mafoko a yone a a kgethegileng, modumo wa yone le dipolelo tsa setso.

3. Phuthi (Siphuthi)

Puo e fitlhelwa kwa Drakensberg e e kwa borwa (Eastern Cape, le dikarolo dingwe tsa Lesotho) Dibui dile iketekete di le mmalwa boemo ba puo bo mo kotsing ya go nyelela gantsi e hupediwa ke Sesotho le isiXhosa. Tshimologo e ne e le puo e e sa tlwaelegang ya Se-Bantu e e nang le dikarolo tsa SeNguni le SeSotho. E dirisiwa ke batho ba Baphuthi, ba ba nang le dingwao tse di nonofileng tsa molomo le hisitori ya lotso.

4. Lobedu (Khelobedu)

Kwa Ga-Modjadji, Limpopo, dibui dile makgolokgolo a diketekete mme di sa ntse di sa kwadisiwa sentle. Maemo a puo e e maatla, mme e sa tlhomamisiwa kgotsa e sa tsewe semmuso jaaka e e farologaneng le Sesotho sa Bokone. Tshimologo ya puo e buiwa ke batho ba Balobedu, ba gape ba itsegeng ka losika lwa Kgosigadi ya Pula (Modjadji). E farologane thata mo e ka tsewang e le puo ya yone, mme ga e na maemo a semmuso.

5. Nama (mofuta wa Khoekhoegowab)

Kwa Northern Cape, gaufi le molelwane wa Namibia, dibui di le mmalwa fela kwa Afrika Borwa,di le dintsi kwa Namibia. E mo kotsing ya go nyelela. Ke puo ya Se-Click e e buiwang ke Ba-Nama. E na le ngwao e e humileng ya molomo le setaele sa poko, fela dikokomana tse diša mo Afrika Borwa di latlhegelwa ke go e bua ka thelelo.

Tshedimosetso ka ga Dipuo tseno

Dipuo tseno ga se fela didirisiwa tsa go buisana, ke didirisiwa tse di bolokang hisitori e e buiwang ka molomo, kitso ya batho ba ba tlholegileng koo le go itse gore ke bomang. Go latlhegelwa ke bone ke go latlhegelwa ke setso sa bone. Go kwala ka tsone kana go di kwala go thusa go boloka ngwao-boswa le go rotloetsa diphetogo mo go tseyeng tsia le mo go ruteng.