Jump to content

Saara Kuugongelwa

Go tswa ko Wikipedia
Motlotlegi
Saara Kuugongelwa-Amadhila
Mopalamente
Kuugongelwa-Amadhila ka 2020
Motsamaisa dipuisano tsa palamente ya Namibia
Assumed office
Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2025
PresidentNetumbo Nandi-Ndaitwah
Pele Ga GagwePeter Katjavivi
Tonakgolo wa Namibia
In office
Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2015  Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2015
PresidentHage Geingob
DeputyNetumbo Nandi-Ndaitwah (2015 go tsena 2024) John Mutorwa (2024 go tsena 2025)
Pele Ga GagweHage Geingob
Morago Ga GagweElijah Ngurare
Tona wa tsa madi
Assumed office
2003
PresidentSam Nujoma Hifikepunye Pohamba
Pele Ga GagweNangolo Mbumba
Morago Ga GagweCalle Schlettwien
Mookamedi wa komiti ya thulaganyo ya Namibia
In office
1995–2003
PresidentSam Nujoma
Morago Ga GagweImmanuel Ngatjizeko
Mopalamente wa Namibia
Assumed office
1995
Ka Ga Ena
O tsetswe1967 Phalane a le lesome le bobedi
Otamansi kwa South West Africa
Mosetshaba waNamibian
MokgatlhoSWAPO
Alma materLincoln University (Pennsylvania)
TiroMopolotiki

Saara Kuugongelwa-Amadhila (o o tshotsweng ka Phalane a le lesome le bobedi ngwaga wa 1967) ke mopolotiki wa kwa Namibia o e leng motsamaisa dipuisano tsa palamente ya Namibia fa e sale ka Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2025. O berekile e le tonakgolo wa Namibia go tswa ka 2015 go tsena 2025. Ke leloko la South West Africa People's Organization (SWAPO), o sale a nna leloko la palamente ya Namibia fa e sale ka 1995. O berekile e le tona wa tsa madi go tswa ka 2003 go tsena 2015.[1] Ke mosadi wa ntlha go bereka e le tonakgolo wa lefatshe la Namibia.

Kuugongelwa-Amadhila o na le dithuto tsa Doctorate tsa madi a setšhaba le MSc ya itsholelo ya madi. E ne e le wa itsholelo kwa ofising ya ga tautona ka 1995 gape e le mookamedi wa komiti ya dithulaganyo tsa setšhaba go tswa ka 1995 go tsena 2003.[2]

Ka Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2025, Kuugongelwa-Amadhila o ne a tlhophiwa go nna motamaisa dipuisano ta palamente ya namibia dingwaga di le tlhano, ke ene mosadi wa ntlha kwa Namibia go etelela pele palamente ya koo.[3]

Botshelo jwa a le mmotlana le thuto

[fetola | Fetola Motswedi]

Saara Kuugongelwa o tshotswe ka Phalane a le lesome le bobedi ngwaga wa 1967 kwa Otamanzi, kwa South West Africa (kwa e leng Namibia gompieno) e le gofejane wa bana ba le batlhano. Rraagwe ebong Fillemon Kuugongelwa, e ne e le mmereki wa konteraka kwa Oranjemund o o tlhokafetseng fa Saara a le dingwaga di robabongwe, fa mmaagwe, Alina Shikongo, e ne e le mogokgo o o tlhokafetseng ka nako yab Saara a le dingwaga di le lesome le bobedi.[3] O ne a tshaba le SWAPO ka 1980 a le dingwaga di le lesome le boraro a ya kwa Sierra Leone ka 1982 a le dingwaga di le lesome le botlhano.[4] O tsene sekolo se segolwane sa Koidu Girls School go tswa ka 1982 go tsena 1982, le Saint Joseph's School go tswa ka 1984 go tsena 1987. Go tswa ka 1991 go tsena 1994, o ne atsena sekolo se segolwane sa ithutelo ditiro sa Lincoln University kwa Pennsylvannia , United States, kwa a alogileng ka MSc wa itsholelo.[5][6]

Tiro ya sepolotiki

[fetola | Fetola Motswedi]

Kuugongelwa-Amadhila o ne a boela Namibia morago ga go aloga kwa Lincoln University, a tsaya maemo a mmereki wa itsholelo kwa ofising ya ga tautona ka fa tlase ga ga Sam Nujoma. Ka ngwaga wa 1995, morago ga dikgwedi fela a le mo tirong, Nujoma o ne a mo tlhopha go ya palamenteng a le dingwaga di le masome mabedi le bosupa a mo dira mookamedi wa komiti ya dithulaganyo tsa setšhaba[5], maemo a a lekanang le a bo tona. Ka 2003, Nujoma o ne a mo tlhatlosa maemo go nna tona wa tsa madi.[7][8]

O ne a tlhomamisiwa le tautona Hage Geingob go nna tonakgolo wa bone wa Namibia ka Mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2015.[9] Ke mosadi wa ntlha go nna mo maemong ao.[7]

Ka motsheganong 2016, o ne a tsaya karolo mo puisanong le Saara Kuugongelwa-Amadhila, tonakgolo wa Namibia,e le puisano e e laolwang, e buisiwa ke lekgotla la Wison la basadi la Aforika.[10] O buile ka tekatekano ya bong gangwe le gape, le ka loeto lwa ga tonakgolo wa Mali, Modibo Keita, le ka mafoko a a neng a balwa ke Christine Hoebes mo boemong jwa gagwe) kwa bokopanong jwa basadi ba Namibia jwa bo lesome, kwa a neng a supa fa go tlaa tsaya dingwaga di le masome a supa go lekalekanya dituelo tsa bong mo Aforika.[11][12]

Kuugongelwa-Amadhila o ne a phadisanela boeteledipele jwa SWAPO kwa bokopanong jwa ngwaga le ngwaga jwa phathi eo jwa 2022, mme a latlhegelwa kgatlhanong le Netumbo Nandi-Ndaitwah, o a neng a nna ntlhopheng wa botautona mo ditlhophong tsa Namibia tsa 2024. Ka Mopitlo a le masome a mabedi le motso ngwaga wa 2025, Kuugongelwa-Amadhila o ne a tlhophiwa go nna mosadi wa ntlha go nna motsamaisa dipuisano tsa palamente ya Namibia, a fenya ka ditalama di le masome matlhano le botlhano kgatlhanong le Bernadus Swartbooi wa lekgotla la batho ba ba senang lefatshe, o a neng a amogela ditalama di le masome mane.[3]

Botshelo jwa gagwe

[fetola | Fetola Motswedi]

Kuugongelwa o nyetswe ke mogwebi Onesmus Tobias Amadhila.[8]

Dietsele le tlotla

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka letsatsi la bagaka ka 2014, o ne a fiwa tlotla ya Order of the Sun, maemo a bobedi.

  1. "Kuugongelwa-Amadhila, Saara". Namibian Parliament. Retrieved 16 October 2025.
  2. "Saara Kuugongelwa-Amadhila". World Economic Forum. Retrieved 16 October 2025
  3. 1 2 3 "Kuugongelwa-Amadhila elected as first woman National Assembly speaker after decade as prime minister". The Namibian. 20 March 2025. Retrieved 16 October 2025
  4. "THE PRIME MINISTER OF REPUBLIC OF NAMIBIA". OPM.gov.na. Archived from the original on 6 July 2018. Retrieved 16 October 2025
  5. 1 2 Graham Hopwood:Who's Who, Kuugongelwa-Amadhila, Saara - Swapo Namibian Institute for Democracy Archived June 11, 2011, at the Wayback Machine
  6. "Kuugongelwa-Amadhila, Saara". Government of Namibia. Retrieved 16 October 2025.
  7. 1 2 "Profile: Saara Kuugongelwa-Amadhila". New Era. 12 March 2015. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 16 October 2025.
  8. 1 2 Mongudhi, Tileni; Smith, Sonja (17 June 2022). "Kuugongelwa-Amadhila eyes presidential throne". The Namibian. pp. 1, 6. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 16 October 2025.
  9. Shinovene Immanuel and Theresia Tjihenuna, "Emotional transition" Archived 2022-10-18 at the Wayback Machine, The Namibian, 23 March 2015.
  10. "A Conversation with The Right Honourable Saara Kuugongelwa-Amadhila, Prime Minister of the Republic of Namibia". WilsonCenter.org. Retrieved 16 October 2025.
  11. "Gender equity vital to sustained growth". Namibia Economist. 19 August 2016.
  12. Kahiurika, Ndanki (15 August 2016). "70 years to close gender gap – PM". The Namibian. p. 1.