Jump to content

Setshwantsho sa Petrykivka

Go tswa ko Wikipedia

 

Tuma ya Petrykivka ka Setswana

[fetola | Fetola Motswedi]

Botsweretši jwa Petrykivka (kgotsa fela “Petrykivka”; ka Se-Ukraine: Петриківський розпис) ke ngwao e e kgethegileng ya kwa Ukraine ya go kgabisa ka go penta. Mokgwa o, o simologile kwa motseng wa Petrykivka, kgaolong ya Dnipropetrovsk, kwa o neng o dirisiwa go jala botshelo mo makoateng a matlo le mo dithotong tsa letsatsi le letsatsi. Dikao tsa ntlha tse di itsegeng di tswa kwa bogologolong jwa lekgolo la bo-18 la dingwaga, mme go fitlha gompieno, mokgwa o o tswelela go gola le go fetoga jaaka mofuta o o maatla wa botsweretši jwa segompieno.

Setaele seno sa botaki sa setso se kgethega ka diphethene tsa sone tsa malomo, botsweretši jo bo faphegileng jwa go dirisa boratšhe, le mokgatla o o sweu wa ngwao. Le fa go ntse jalo, bataki ba segompieno ba atolositse ponalo eno ka go dirisa mekgatla e e mmala wa ntlha wa bo-ntsho, botala jwa tlhaga, bo-khunou, kgotsa botala jwa loapi.

Ka ngwaga wa 2012, Lefapha la Setso la Ukraine le ne la tlotlomatsa botaki jwa Petrykivka jaaka ntlha ya botlhokwa ya boswa jwa setso jo bo sa tshwaregeng. Morago ga moo, bo ne jwa akarediwa mo Lenaaneng la Baemedi ba UNESCO la Boswa jwa Setso jwa Batho bo bo sa Tshwaregeng. Mo godimo ga moo, go ne ga tlhomiwa letshwao la kgwebo (trademark) la "Petrykivka" go sireletsa boitshupo le go tlotla tiro ya ditsweretši tsa motse oo.

Ditso ya bogologolo

[fetola | Fetola Motswedi]

Go dumelwa gore mokgwa wa go penta wa Petrykivka o simologile e le mekgabiso ya mo maboteng a matlo a kwa magaeng. Mekgabiso eno ya mabota e ne e atile mo dintlheng di le dintsi tsa Ukraine, mme kgaolo nngwe le nngwe e ne e na le setaele sa yone se se kgethegileng. Ka fa ngwaong, ditshwantsho tseno di ne di ntšhwafadiwa gangwe kgotsa gabedi ka ngwaga go somarela botshelo jwa tsone.

Mo godimo ga mekgabiso ya mabota, dilwana tsa mo lwapeng tse di dirilweng ka logong le dilo tse dingwe le tsone di ne di kgabisiwa, segolobogolo matlole (mme bogolo thata matlole a manyalo). Morago, go ne ga tsoga ngwao ya "mal'ovky" (мальовки); tseno e ne e le ditshwantsho tse di bopilweng ke ditsweretši mo pampiring, mme di ne di ka dirisiwa go kgabisa mabota a matlo kwantle ga gore motaki a nne teng ka sebele.

Gape go na le dikao tsa ditshwantsho tsa bodumedi (icons) tsa lekgolo la bo-18 la dingwaga go tswa kwa kgaolong ya Dnipro tse di nang le mekgabiso ya malomo, e e ka tsewang e le yone tshimologo ya mofuta wa gompieno wa Petrykivka .

Ditshwantsho tsa bogologolo tsa Ukraine tsa mo maboteng tse di nang le mekgabiso ya malomo, di tswa mo karolong ya bobedi ya lekgolo la bo-19 la dingwaga le tshimologo ya lekgolo la bo-20, kwa dikgaolong tsa Dnipropetrovsk, Sloboda, Podillia, le Uman. Go lebega fa go na le kamano e e gaufi kgotsa tshimologo e e tshwanang gareng ga mekgwa eno le setaele sa gompieno sa botsweretši jwa Petrykivka.

Go feta moo, go na le dikao tsa ditshwantsho tsa bodumedi (icons) tsa lekgolo la bo-18 la dingwaga go tswa kwa kgaolong ya Dnipro tse di nang le mekgabiso ya malomo, e e ka tsewang e le yone tshimologo ya mofuta wa gompieno wa Petrykivka. Ka ntlha ya boleng jono jwa ditso, mokgwa o o ne wa rurifadiwa semmuso ke ba UNESCO jaaka karolo ya boswa jwa setso jwa batho botlhe .


Mekgabiso e e takilweng mo maboteng le mo pampiring e ne e tlwaelegile mo metseng e le mentsi ya kgaolo ya Dnipropetrovsk, mme e ne ya gola le go tlhabologa thata mo motseng wa Petrykivka, mme ke gone kwa setaele seno se tsereng leina la sone teng. Go tloga bogadi jwa ngwaga wa 1860, mekgabiso ya mabota e ne e setse e le teng kwa Petrykivka, mme ditiro tse di mo pampiring tsone di simolotse go tlhagelela kwa bokhutlong jwa lekgolo la bo-19 la dingwaga.

Go tloga ka nako ya Nova Sich mo bogareng jwa dingwaga tsa bo-1700 go fitlha mo bogareng jwa lekgolo la bo-19 la dingwaga, mafatshe ano a ne a tletse ka baagi ba ba tswang kwa Poltava le Sloboda. Go a kgonega gore bafaladi bano ke bone ba tlisitseng ngwao eno ya go taka kwa Petrykivka. Le fa go se na ditlhaloso dipe tsa mokgabiso wa mabota kwa Poltava mo lekgolong la bo-19 la dingwaga, go na le dipego tsa mokgabiso o o ntseng jalo kwa Sloboda, jaaka ditiro tsa kwa Kupiansk (Kharkiv Oblast) tsa bo-1860.

Ka jalo, go lebega ngwao eno e simolotse kwa kgaolong ya Sloboda.Le fa go ntse jalo, go na le matlole a a nang le mekgabiso ya malomo go tswa kwa Poltava a a simolotseng mo karolong ya bobedi ya lekgolo la bo-19 la dingwaga. Kgopolo e nngwe ke gore mokgwa ono o tswa kwa Podillia o feta ka Uman, le fa di drawing tsa mabota tsa koo di tlhageletse morago ga nako e ntsi.

Ga go na ditshupiso tse di tseneletseng tsa hisitori ya botaki jwa Petrykivka tse di leng teng pele ga tshimologo ya lekgolo la bo20 la dingwaga, fa moithuta-merafe Dmytro Yavornytsky a ne a bo kgatlhegela, mme a dira gore Yevhenia Evenbakh, mongwe wa baithuti ba gagwe, a dire dikhopi le go kokoanya disampole (go akaretsa le ditshwantsho tse di takilweng mo dipoteng) mo maetong a mabedi a " diphitlhelelo " di ne tsa nna motheo wa dipontsho tsa 1913 kwa Saint Petersburg . Mmatlisisi yo mongwe wa bogologolo wa botaki jwa Petrykivka e ne e le Yevhenia Berchenko, yo o neng a rulaganya dipontsho ka 1928 kwa Leningrad .

Di exhibitions tsa bataki ba Petrykivka di ne tsa tshwarwa ka 1935 le 1936 kwa Kyiv, Leningrad le Moscow, mme go ne go na le work tsa ga Tatiana Pata, Nadia Bilokin’, Yaryna Pylypenko, Hanna Isaiev, Vasyl’ Vovk le Ganna Pavlenko. Sena se haholo popularized Petrikivka penta, e leng ho fihlela ka nako eo e ne e batla e sa tsejoe har'a batho ka kakaretso. Morago ga dipontsho tseno, Tatiana Pata le Nadia Bilokin' ba ne ba newa sereto sa tlotlo sa "Mong wa Botaki jwa Setso".

Ntlha eno e re tlisetsa motheo wa konokono wa botsweretši jwa gompieno jwa Petrykivka. Go tlhomiwa ga sekolo seno sa dingwaga tse pedi e ne e le "inflection point"—nako e botsweretši jwa rona bo neng jwa tlogela go nna thuto ya mo lwapeng fela mme jwa nna thuto e e rulagantsweng ya botaki.

Hele phetolo e e natsolotsweng ya karolo eno ya botlhokwa:


Gareng ga dingwaga tsa 1935 le 1936, go ne ga tshwarwa sekolo se se kgethegileng sa dingwaga tse pedi sa go penta ka mokgwa wa go kgabisa mo Petrykivka. Morutabana yo mogolo e ne e le Tatiana Pata, yo o neng a ruta kokomana yotlhe ya bataki ba moragonyana ba neng ba tlhoma botsweretši jwa Petrykivka jaaka mofuta wa botsweretši jwa segompieno.

Gantsi Tatiana Pata o tsewa e le motlhami wa sekolo sa go penta sa Petrykivka, le fa tota a ne a tsweledisa fela ngwao e a neng a e rutilwe ke rraagwemogolo. Se se supa gore botsweretši jono ke mokoloko o o sa kgaogeng wa kitso e e fetisiwang go tswa kwa go ba bogologolo go ya kwa go ba basha, mme Tatiana o ne a tshwara nkgwana eno go netefatsa gore kitso eo ga e nyelele.

Sejana seno se tshotse mokgwa wa ga Marfa o o itsegeng ka go kopanya dintlha tse di rarabanyeng thata le mebala e e thunyang ka boitumelo. Se se se kgetheglolang ke tsela e a dirisang sebaka se se sethala (composition) sa sejana sa porcelain go bopa tshingwana e e tshetseng ya dithunya le dinonyane.

Baithuti ba le mmalwa ba ga Tatiana Pata ba ne ba fudugela kwa Kyiv gareng ga dingwaga tsa 1936 le 1944. Tiragalo eno e ne ya baka gore lekgetlo la ntlha botsweretši jwa Petrykivka bo dirisiwe mo go tlhagiseng dithoto tsa madirelo kwa Femeng ya Dikgopotso ya ga Taras Shevchenko kwa Kyiv (Kyivska Suvenirna Fabryka).

Ke mo lefelong leno kwa go neng ga simololwa mokgwa o mošwa wa go penta ka varnish mo godimo ga mokgatla o lentsho o o neng o sa tlwaelega ka nako eo. Mokgwa ono o ne wa nna le thotloetso e kgolo, mo moragonyana o neng wa dirisiwa le kwa motseng wa Petrykivka ka boone. Seno se ne ya nna mofuta o o neng o aname thata wa go taka wa Petrikivka ka nako ya puso ya Soviet, o neela botaki jono ponalo e e tsepameng e e neng e ratiwa mo mebarakeng ya ditoropo.

Bataki bano gape ba ne ba simolola go dirisa mokgwa wa Petrykivka go kgabisa ka porcelain . Maiteko a ntlha a a ntseng jalo e ne e le ka Halyna Pavlenko ka 1936 fa a ne a ithuta kwa Sekolong sa Botsweretshi jwa Setso sa Kyiv (moragonyana Kholetšhe ya Botsweretshi le Intaseteri ya Kyiv - "Київський hudojньо-промисловий технікум"). [1] Ka 1937 le 1938, o ne a kopanngwa ke Vira Pavlenko, Marfa Tymchenko le Pelahia Hlushchenko.


Kgolo ya Madirelo le "Druzhba" (1950–1980

[fetola | Fetola Motswedi]

Lefelo la tlhagiso ya matsela le ne le setse le le teng mo Petrykivka go tloga ka 1929. Ka ngwaga wa 1958, go ne ga tlhomiwa ntlwana ya ditiro tsa diatla mo lefelong leo go tlhagisa dilwana tse di pentilweng ka varnish. Bataki ba ntlha mo lefelong leo e ne e le baithuti ba ba tlhaga ba ga Tatiana Pata, ba ba jaaka Hanna Isaieva, Yavdokha Kliupa, le Maria Shyshats'ka.

Ka ngwaga wa 1961, ntlwana eno e ne ya fetolwa go nna Feme ya "Druzhba" (Friendship). Bontsi jwa dithoto tsa feme eno, segolobogolo matlole le dijana, di ne di dirwa ka dikatana tsa logong tse di pitlagantsweng (pressed sawdust), mme di ne di pentiwa ka mmala o montsho, di kgabisiwa, mme morago di tsenngwa varnish.

Baeteledipele ba Botsweretši:

  • Fedir Panko: Motsamaisi wa botsweretši go fitlha ka 1970.
  • Vasyl' Sokolenko: O ne a tshwara maemo ano go tloga ka 1970 go fitlha ka 1988.
  • Anatolii Chernus'kyi & Volodymyr Hlushchenko: Ba ne ba latela mo dingwageng tse di tlang.

Mo nakong ya bofelo ya puso ya Soviet, feme eno e ne e thapile batho ba ba ka nnang makgolo a matlhano (500). Dithoto tsa Petrykivka jaaka dipoleiti, matlole, le dinkgo di ne tsa nna "karata ya go iitshepisa" (calling card) ya Ukraine, mme di ne di romelwa kwa mafatsheng a le 80.

Ka maswabi, ka ngwaga wa 2006, feme eno e ne ya phatlalala ka ntlha ya go tlhaelelwa ke madi (bankruptcy). Ka ngwaga wa 2011, madirelo ano a ne a senngwa gotlhelele ke batho ba ba sa itsiweng ba ba neng ba thubaka dikatana le metšhine ya tlhagiso.

Sekolo sa Botsweretši jwa Bana sa ga T. Pata se ne sa tlhomiwa ka ngwaga wa 1958. Barutabana ba ba neng ba se thoma e ne e le Fedir Panko le Vasyl Sokolenko, ba botlhe e neng e le baithuti ba ga Tatiana Pata. Le fa ba ne ba bereka kwa Femeng ya Petrykivka ka nako eo, ba ne ba ipha nako ya go ruta kokomana e e latelang botsweretši jono; bontsi jwa bataki ba Petrykivka ba karolo ya bobedi ya nako ya Soviet e ne e le baithuti ba bone.

Morago, Valentyna Panko le Maria Pikush, ba botlhe ba neng ba aloga mo sekolong seo, ba ne ba nna barutabana koo. Maria Pikush o ne a nna mookamedi (director) wa sekolo seno ka ngwaga wa 1995, a tswerledi mokoloko wa thuto o o simolotseng mo go Tatiana Pata.

Mo dingwageng tsa bo-1960 le bo-1970, go ne ga gatisiwa letšhōlō la dialubamo tse di nang le ditshwantsho tsa botaki jwa Petrykivka. Dialubamo tseno di ne di rulagantswe ke bo-maitseanape ba ditso tsa botaki ba ba itsegeng, Natalia Hlukhen'ka le Borys Butnyk-Sivers'kyi.

Ntlha eno e supa kgaogano e e botlhokwa thata mo hisitoring ya Petrykivka—phapang gareng ga tlhagiso ya madirelo (mass production) le boitshimololedi jwa botsweretši jwa nnete (creative artistry). Go tlhomiwa ga Ntlwana ya Maatlelo (Experimental Workshop) ke Fedir Panko ka 1970 go ne ga busetsa mowa wa boipuso le tlhago mo botaking jono.

Hele phetolo e e natsolotsweng ya karolo eno ya botlhokwa:


Ntlwana ya Maatlelo ya Petrykivka (1970)

[fetola | Fetola Motswedi]

Ka ngwaga wa 1970, Fedir Panko o ne a tlhoma Ntlwana ya Maatlelo ya go Penta ya Petrykivka (Experimental Workshop) kafa tlase ga tshegetso ya Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Bataki ba Ukraine wa Dnipropetrovsk. Ntlwana eno e ne e agilwe mo bogareng jwa motse wa Petrykivka, mme e ne e farologana thata le Feme ya "Druzhba."

Ntlwana eno e ne e tshotse ditsweretši tse di rategang jaaka Hanna Isaieva, Nadia Shulyk, Nina Turchyn, le bataki ba ba santseng ba tsweletse ka botsweretši jono gompieno jaaka Natalia Statyva-Zharko, Valentyna Panko, le Halyna Nazarenko. Ka ngwaga wa 2013, go ne ga gatisiwa boloko jwa ditempe (souvenir sheet) jo bo neng bo tshotse tiro ya ga Volodymyr Hlushchenko ya ngwaga wa 2009 e e bidiwang "Koko mo Malomo" (Cockerel in Flowers). Setshwantsho seno se tlhageletsa koko e e takilweng ka mebala e e thunyang, e dikologilwe ke malomo a Petrykivka a a rarabanyeng.

Ka ngwaga wa 1998, Ntlwana ya Maatlelo (Experimental Workshop) e ne ya nna motheo wa go tlhomiwa ga Setheo sa Petrykivka sa Botaki jwa Setso, se se neng se eteletswe pele ke Andrii Pikush. Gompieno, setheo seno se tsewa e le nyutlea (core) ya setaele sa go penta sa Petrykivka, se tshegetsa boitshupo jwa nnete jwa botaki jono.

Setheo seno se kopanya ditsweretši tse di ka nnang 40, go akaretsa le ditho tse 25 tsa Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Bataki ba Ukraine mmogo le Bataki ba ba Tlotlegang ba Setso ba le supa (7). Lefelo leno e nnile legae la ditsweretši tse di tlotlegang jaaka Volodymyr Hlushchenko, Nina Turchyn, Valentyna Deka, le Halyna Nazarenko.

Le fa Setheo seno e le sone bogare jwa ditiro, bataki ba le bantsi ba ba botlhokwa ba tswelela ka go nna le go berekela kwa ntle ga sona mo motseng wa Petrykivka. Gape, go na le ditsweretši tse di katisitsweng tse di nnang mo ditoropong tse di farologaneng go ralala Ukraine, ba tsweletsa go tlhabolola le go anamisa setaele sa Petrykivka kwa mafelong a a farologaneng.. Coins  Go tloga ka ngwaga wa 2007, gantsi mo kgweding ya Lwetse (September), go ntse go tshwarwa modiro o o kgethegileng wa ngwao. Modiro ono o akaretsa mebaraka ya ditiro tsa diatla, dithuto tsa go penta (workshops), dipontsho tsa botsweretši, le dikonferense tsa mmino.

Mo dingwageng tsa 2013 le 2014, moletlo ono o ne wa tshwarelwa kwa ditoropong tsa Dnipro, mme mo dingwageng tse di latelang, o ne wa boela kwa lefelong la one la tshimologo kwa motseng wa Petrykivka. Se, se ne sa dira gore baagi ba motse le ditsweretši tsa koo ba nne le nako ya go bontsha lefatshe lotlhe botsweretši jwa bone bo le mo tikologong ya jone ya nnete.

Ka 2012, Lefapha la Setso la Ukraine le ne la amogela setshwantsho sa Petrykivka jaaka karolo ya boswa jwa setso jo bo sa tshwaregeng jwa Ukraine, mme ka Sedimonthole 2013 se ne sa akarediwa mo Lenaaneng la Baemedi ba Boswa jwa Setso jo bo sa Tshwaregeng jwa Batho ke UNESCO.

Ka Ferikgong 2013, letshwao la kgwebo la "Petrykivka" le le bopilweng ke Liudmyla Horbulia le ne la kwandisiwa semmuso. Morago ga moo, letshwao leno le ne la neelwa baagi ba motse wa Petrykivka le ditsweretši tsa koo e le mpho, go nna sesupo sa nnete le boleng jwa ditiro tse di tswang mo lefelong leo.

Ka la bo 26 Diphalane 2020, setshwantsho sa Petrykivka se ne sa nna sesupo sa thutafatshe kwa Ukraine, se se rayang gore dikgato dingwe tsa thulaganyo ya sone ya go tlhagisa di netefadiwa gore di tla diragala mo lefelong la sone la tshimologo, e leng se se laolang dinonofo dingwe tsa setlhagiswa.

Ditshwantsho tse di takilweng tsa ga Petrykivka ka setempe sa Se-Ukraine, 2010

Botaki jwa Petrykivka gantsi bo totile mefuta e e farologaneng ya dimela, segolobogolo dithunya. Ka dinako tse dingwe, dithunya tseno di takwa e le dipopego tsa boitshimololedi tse di sa tshwaneng le sepe se se fitlhelwang mo tlhagong. Mo mabakeng a mangwe, di theilwe mo dithunyeng tse di itsegeng tsa mo tshingwaneng (jaaka di-dahlia, di-aster, di-tulip, le dirosa), dithunya tsa naga (jaaka camomile le sethunya sa mmidi), mmogo le maungo a mangwe (jaaka diberi tsa viburnum le diterebe).

Bese e e nang le setshwantsho se se takilweng kwa Dnipro, kwa Ukraine

Petrykivka penta ke unabashedly tse peli-tlhakore, le ha ho takatso ea ho bontša "nnete" pono. Moralo ka kakaretso o hahilwe ho potoloha kutu e le nngwe kapa ho feta ya semela, eo ho yona e hoketsweng ho dintho tsohle tsa bohlokwa tsa sebopeho. Dikutu tseno kgotsa dikala gantsi ga di kopane, mme dielemente di le dintsi di tshwantshiwa e le ditshwantsho. Ditshwantsho tsa dinonyane, diphologolo le batho gantsi di bontshiwa ka porofaele, fa malomo gantsi a bontshiwa ka tlhogo. Dikarolo tse dintsi tsa ditshwantsho (tse di jaaka diphetale, dikutu le diberi) di tshwantshitswe go dirisiwa seterouku se le sengwe fela sa borashe. Bakeng sa dikarolo tse ding, tse kang diberi, bataki ba tla sebedisa monwana wa bona ho sebedisa pente, e leng se fellang ka sebopeho se kgolokwe se ikgethileng se bobebe bohareng mme se na le "palamonwana" e lefifi ntlheng ya yona. Bataki ba seporofešenale ba Petrykivka bontsi jwa bone ba dira kwantle ga ditshwantsho tse di thadilweng pele ga nako mme ga ba dirise didirisiwa tsa go lekanya. Go na le moo, ba bereka tlhamo mo leitlhong la bone, mme ga ba simolole go diragatsa go fitlha e akanyeditswe ka botlalo.

  • "Hrebinets '" ("Comb") - seterouku sa borashe se qalang ka kgatello e boima le mola o motenya, ebe se qeta ka ho ama ho bobebe le mola o mosesane. E bidiwa jalo ka gonne motseletsele wa distroke tse di ntseng jalo o lebega e kete ke kama ya moriri.
  • "Zerniatko" ("Peo") - seterouku sa borashe seo e leng morao oa "hrebinets'", ka kgatello e bobebe ya pele le kgatello e boima ya ho qetela. Fa ditlhaka tse di jalo di dirisiwa mo matlhakoreng oobedi a kutu, dipholo di tshwana le tsebe ya korong .
  • "Horishok" ("Nut") - e na le dipopego tse pedi tsa "hrebinets '" tse di kobegileng mme di bewa gaufi le tse dingwe. Go tlatsa sebaka se se sa siamang se se bonwang ka seterouku sa " zerniatko " go ntsha sebopego se se tshwanang le sa hazelnut .
  • "Perekhidnyi mazok" ("Phetoho seterouku") - entsoe ke borashe bo le bong le tse peli tse fapaneng mebala ea pigments. Borashe bo omileng bo inelwa pele ka pente e le nngwe (mohlala, e tala) mme ebe pente e nngwe (mohlala, e tshehla). Sephetho ke mola wa pente e tshehla, eo butle-butle e fetoha ho ba tala. [2]

Dipigmente ka tlwaelo di ne di ntshiwa mo ditlhareng, matlhareng, dibering le malomo go dirisiwa mekgwa e e rileng ya paakanyo. Bohibidu bo ne bo dirilwe ka matute a tšheri, botala - ka bojang le meriti ya bosigo, mme botala jwa legodimo - ka malomo a snowdrop . Mebala e e farologaneng ya mmala o mosetlha e ne e bonwa go tswa mo matlhareng a sonobolomo, matlalo a onion le lekwati la dipeo tsa diapole . Dipigmente di ne di tshesane ka go dirisa tlae ya lee kgotsa mashi, mme tsa tlhomamisiwa ka go dirisa matute a tšheri kgotsa sukiri go tswa mo dibeteng tsa sukiri . Difetolammala tsa maitirelo di ne tsa tlhagelela moragonyana thata, mme gouache le mmala wa metsi di ne di dirisiwa fela mo pakeng ya morago ga ntwa. Didirisiwa tsa go penta ka botsone le tsone di ne di tswa mo tlholegong: diborashe di ne di dirilwe ka matlhogela a ditlhare, dikutu tsa bojang jwa motlhaba (bogolo jang di- rush le di- cattail ), le moriri wa katse. [3]

Mongwe wa bataki ba ba itsegeng thata ba petrykivka, e bong Volodymyr Hlushchenko, o bereka kwa Petrykivka

Ga go na direkoto tsa hisitori tsa botaki jwa Petrykivka pele ga tshimologo ya lekgolo la bo20 la dingwaga, mme ka jalo maina a bataki ba ntlha ga a ise a kwalwe. Bogolo jang ka ntlha ya tiro ya ga Dmytro Yavornytsky, go ne ga kwalwa maina a beng ba Petrykivka ba masimologong a lekgolo la bo20 la dingwaga (ba ba tsholetsweng ka bo1880 le bo1890), ba ba jaaka Tatiana Pata, Nadia Bilokin’, Yaryna Pylypenko le Paraska Pavlen. Bataki bana ke bona feela ba moloko wa bona bao mesebetsi ya bona e tsejwang mme e bolokwa dimusiamo ka attribution. [4] [1]

Mo godimo ga moo, go na le bataki ba le mmalwa ba ba itsegeng ba ba tsholetsweng ka 1908-1919 ba ba neng ba ithuta ngwao mo malapeng a bone (bogolo jang mo malapeng a Paraska Pavlenko le Yaryna Pylypenko ba ba umakilweng fa godimo), mme ba ne ba tlhabologa ka boitlhamedi ka fa tlase ga tlhotlheletso e e nonofileng ya ga Tatiana Pata. Batho bano ba akaretsa Hanna Isaieva (yo o tshotsweng e le Pylypenko), Nadia Tymoshenko, Vasyl’ Vovk, Vera Pavlenko le Halyna Pavlenko (yo moragonyana a neng a bidiwa Pavlenko-Chernychenko). [4] [1]

Bataki ba bangwe botlhe ba ba tumileng ba kokomana eno e ne e le baithuti ba ga Tatiana Pata mme ba ne ba ithuta kwa Sekolong sa Botaki sa Petrykivka fa gare ga 1936 le 1941. Bano ba akaretsa: Fedir Panko, Vasyl’ Sokolenko, Marfa Tymchenko, Vira Klynkova (yo moragonyana a neng a nna Klymenko-Zhukova) Maria. Shyshat’ska, Oleksandra Pikush, Ivan Zavhorodniy, Halyna Prudnikova (Zavhorodnia), Nadia Shulyk, Zoia Kudish, Vekla Kucherenko (Pata), Hanna Danyleiko, Nadia Pikush le ba bangwe. [4] [1]

Distinctive har'a beng ba Petrykivka setaele ke Anna Samara, ea neng a le feela tsebahalang setho sa moloko o moholo oa bataki hore e ne e sa tsoaloa le koetlisitsoeng ka Petrykivka motseng. O ne a itse setaele le botegeniki kwa Kyiv ka fa tlase ga tlhotlheletso e e sa tlhamalalang ya beng ba Petrykivka ba ba jaaka Marfa Tymchenko, mme a tswelela go tlhabolola bokgoni jwa gagwe kwa Femeng ya Dikgopotso ya Kyiv Taras Shevchenko. [4] [1]

Bontsi jwa kokomana e e latelang bo ne jwa ithuta botaki jwa Petrykivka ka fa tlase ga Fedir Panko le/kgotsa Vasyl’ Sokolenko, mmogo le mo maemong mangwe le mongwe wa bataki ba bangwe ba ba ditswerere ba ba umakilweng fa godimo. Batho bano ba akaretsa: Volodymyr Hlushchenko, Nina Turchyn (Shyshats’ka), Tamara Kudish, Nina Shulyk, Vira Tezyk, Anatolii Chernus’kyi, Nina Chernus’ka, Andrii Pikush, Maria Pikush, Uliana Skliar, Valentyna Panko, ValentySdiatava ( Maria Yanenko (Statyva), Natalia Statyva-Zharko, Halyna Nazarenko, Tatiana Har’kava (Lapshyn), Liudmyla Horbulia, Olena Zinchuk, Yulia Nahai, Yaryna Nazarenko, Serhii Dreshpak, Valentyna Tamara Khomenko, Nina Borodina, Kateryna, Tymoha Kurin’ka (Bel’mas), Iryna Kibets, Olena Yarmoliuk, Olena Skytsiuk (morwadia Marfa Tymchenko) le ba bangwe. [4] [1] [5]

Bataki ba bangwe ba ba botlhokwa ba kokomana eno ba akaretsa Valentyna Karpets'-Yermolaieva, Valentyna Milenko, Natalia Rybak, Liana Skliar, Tatiana Pata (Skliar), Tamara Vakulenko (Samars'ka), Padun, le ba bangwe. [4] [1] [5]

Le fa kgaolo eno e lebega e kgaosetswe, jaaka moitseanape wa puo, ke kgona go lemoga gore o bua ka ditsweretši tse di tlhagafetseng thata (leading masters) tsa botaki jwa Petrykivka. Go tsenya mantswe a a tlhokegang go feleletsa molaetsa o ka lentswe la segompieno le le tlotlegang:

Petrikivka botaki gantsi e nnile tiro ya diatla ya lelapa, mme bataki ba le bantsi ba ba itsegeng thata ba Petrykivka (ba hisitori le ba segompieno) gantsi ba na le bataki ba ba itsegeng thata mo lelapeng la bone le le gaufi. Gareng ga tse di tumileng thata tsa "dipuso" tseno ke tsa ga Panko, Pikush, Statyva le Skliar. Mo mabakeng a mangwe, dikgolagano tse ga di bonale sentle, ka ge batshodi ba ngwao gantsi e ne e le basadi ba ba neng ba fetola sefane sa bona morago ga lenyalo. Gape go raraantswe ke ntlha ya gore difane dingwe tse di sa tlwaelegang di diragala gore di tlwaelege thata mo Petrykivka, mme bataki ba babedi ba ba nang le leina le le lengwe tota ba ka tswa ba se ba losika lo lo gaufi. [4] [1]

Tiro eno ke lebokoso le le phepafaditsweng ka varnish, mme se se e kgetheglolang ke tiriso ya mokgatla (background) o o mmala wa botala jwa loapi (sky blue/azure). Mo godimo ga mokgatla ono, Natalia o tlhageletsa dithunya tse di tshotseng mebala e e phatsimang ya bo-khunou le bophepa. Seno se baka "contrast" e e tsididi e bile e le phepa, e e neelang tiro eno ponalo ya segompieno le seriti sa loapi lo lo phepafetseng.

Mokgwa o o rarabanyeng wa go dirisa boratšhe jwa koshachka o bopa dintlha tse di tshesane thata mo gare ga malomo, mme tiriso ya varnish e netefatsa gore mebala eno e nna e phatsima mme e bolokegile ka dingwaga tse dintsi. Tiro eno e tlogela go nna kgabiso fela, mme e nna nngwe ya ditiro tse di tlotlegang tsa botsweretši jwa gompieno jwa Petrykivka jo bo sa tshwaregeng.


Ditshupiso

[fetola | Fetola Motswedi]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Шестакова, О. І. (2016). Петриківський розпис: Книга-альбом (in Ukrainian). Kyiv: Мистецтво.Шестакова, О. І. (2016). Петриківський розпис: Книга-альбом (in Ukrainian). Kyiv: Мистецтво. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Петриківський2016" defined multiple times with different content
  2. Відео-уроки петриківського розпису (in Ukrainian). Petrikovka. Archived from the original on 5 December 2023. Retrieved 2 April 2016.
  3. Основи петриківського розпису (навчання) (in Ukrainian). «Про Україну». 26 April 2011. Archived from the original on 26 June 2015. Retrieved 19 June 2015.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Петриківка: Альбом репродукцій (in Ukrainian). Dnipro: Дніпрокнига. 2001. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Петриківка2001" defined multiple times with different content
  5. 1 2 Музей Гетьманства - Родинна виставка Валентини Хоменко і Вікторії Тимошенко "Бережи, Боже, Україну!" (in Ukrainian). Archived from the original on 15 June 2015. Retrieved 19 June 2015. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Тимошенко-Хоменко" defined multiple times with different content