Jump to content

Sindisiwe Chikunga

Go tswa ko Wikipedia
Sindisiwe Chikunga
Chikunga ka 2013
Tona wa bomme, banana le batho ba ba tshelang ka bogole
Assumed office
Phukwi a le malatsi a mararo ngwaga wa 2024
PresidentCyril Ramaphosa
Pele Ga GagweNkosazana Dlamini-Zuma
Morago Ga GagweBarbara Creecy
Tona wa dipalamo
In office
Mopitlo a le malatsi a supa ngwaga wa 2023  Seetebosigo a le masome mararo ngwaga wa 2024
PresidentCyril Ramaphosa
Pele Ga GagweFikile Mbalula
Morago Ga GagweLisa Mangcu
Mothusa tona wa dipalamo
In office
Phatwe a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2021  Mopitlo a le malatsi a marataro ngwaga wa 2023
PresidentCyril Ramaphosa
Pele Ga GagweDikeledi Magadzi
Morago Ga GagweDikeledi Magadzi
Mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso
In office
Motsheganong a le masome mararo ngwaga wa 2019  Phatwe a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2021
PresidentCyril Ramaphosa
Pele Ga GagweJeremy Cronin
Morago Ga GagweChana Pilane-Majake
PresidentJacob Zuma Cyril Ramaphosa
Pele Ga GagweChana Pilane-Majake
Ka Ga Ena
O tsetsweNgwanatsele a le malatsi a robabongwe ngwaga wa 1958
Muden Natale Aforika Borwa
MokgatlhoAfrican National Congress
BanaBa le babedi
Alma materUniversity of South Africa Univesrity of Pretoria

Sindisiwe Lydia Chikunga (o o tshotsweng ka Ngwanatsele a robabongwe ngwaga wa 1958) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekang e le tona wa ofisi ya ga tautona wa basadi, banana le batho ba ba tshelang ka bogole fa e sale ka 2024. Ke leloko la African National Congress, o sale a nna mopalamente fa e sale ka 2004. Chikunga o berekile e le mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso go tswa ka 2019 go tsena 2021, le e le tona wa dipalamo go tswa ka 2023 go tsena 2024. Ke mmelegisi ka tiro.

Botshelo jwa a le mmotlana le thuto

[fetola | Fetola Motswedi]

Chikunga o tsholetswe kwa Muden kwa e leng KwaZulu-Natal gompieno.Rraagwe e ne e le moruti wa kereke ya Lutere Rev Lucas Gcaba. Fa a santse a le ngwana, lolwapa lwa gagwe lo ne lo fuduga kgapetsakgapetsa go tswa Muden go ya Greytown, le go ya Kopleegte kwa a tseneng sekolo se sepotlana teng.[1]

O na le Bachelor of Arts le Honours Degree ya tlhokomelo ya mabolokelo a ditso go tswa kwa University of South Africa le Master of Arts go tswa kwa University of Pretoria. Go tswa kwa Edendale Nursing College, o na le Diploma ya Nursing Science. Ka nako ya fa a thapiwa e le tona wa dipalamo ka Mopitlo 2023, o ne a ithutela master's degree ya sepolotiki go tswa kwa University of South Africa.[2] Chikunga o berekile e le mooki kwa Mpumalanga.[2]

Tiro ya sepolotiki

[fetola | Fetola Motswedi]

Chikunga o nnile leloko la lekgotla la banana la DCO Makiwane ka dingwaga tsa 1980. O nnile mo maemong a boeteledipele a a farologaneng mo African National Congress kwa Mpumalanga; ke leloko la pele la komiti ya kgaolo ya ga Gert Sibande, a bereka gape e le modulasetilo le mothusa modulasetilo wa kgaolo.[3] Chikunga gape e ne e le leloko la pele la komiti ya kgaolo ya lekgotla la bomme ba ANC. Ke leloko la pele la komiti kgolo ya ANC kwa Mpumalanga.[3]

Chikunga o nnile mopalamente ka 2004. Ka nako ya gagwe e le mopalamente, o ne a bereka mo komiting ya dikgolegelo, komiti ya kgaoganyo madi, komiti ya matlo, komiti ya mosekaseki mogolo le komiti ya tshireletso.[3] Go tswa ka 2009 go tsena 2012,Chikunga e ne e le modulasetilo wa komiti ya sepodisi, ka nako eo a nna fela a gotlhagotlhana lr mookamedi wa sepodise Bheki Cele.[4]

Ka Seetebosigo a le lesome le bobedi ngwaga wa 2012, Chikunga o ne a thapiwa go nna mothusa tona wa dipalamo ke tautona Jacob Zuma ka nako ya fa a tswakanya matona a gagwe[5] morago ga a sena go tlhomamisiwa mo setlheng sa bobedi e le tautona ka Motsheganong 2014.[6] Morago ga Zuma a sena go ithola marapo, a tlhatlhamilwe ke Cyril Ramaphosa ka Tlhakole 2018, Chikunga o ne a tswelela e le mothusa tona wa dipalamo.[7]

Ka Mopitlo 2018, go ne ga begiwa gore Chikunga o gana go busa dikoloi tse pedi tse dikgologolo tsa puso, BMW X6 le BMW GT, le morago ga lephata la dipalamo le sena go mo rekela dikoloi tse pedi tse dintsha BMW X5 le Jaguar F. Chikunga o ne a supiwa ka monwana gape go letla mongwe wa lolwapa go tlatsa tanka ya lookwane lwa koloi ya gagwe ka karata ya lookwane ya koloi ya puso e a neng a e tshotse.[8]

Chikunga kwa bokopanong jwa African Development, bo tshwaretswe kwa Japan ka Seetebosigo 2013

Morago ga ditlhopho tsa 2019, Chikunga o ne a thapiwa e le mothusa tona wa ditirelo tsa setshaba le tsamaiso ke Ramaphosa fa Dikeledi Magadzi a mo tlhatlhama e le mothusa tona wa dipalamo[9] mo tswakanyong ya matona ka Phatwe 2021.[10] Morago ga ditlhopho tsa 2024, o ne a thapiwa go nna tona wa bomme, banana le batho ba ba tshelang ka bogole.[11][1]

Tona wa dipalamo(2023 go tsena 2024)

[fetola | Fetola Motswedi]

Morago ga gore tona wa pele wa dipalamo Fikile Mbalula a tlhophiwa go nna mokwaled-mogolo wa African National Congress, maemo a a mo tlhokang go nna kwa Luthuli House ka dinako tsotlhe, kwa bokopanong jwa phathi jwa masome a matlhano le botlhano ka Morule 2022, go ne ga itsagala gore Mbalula o tla a tlogela maemo a puso go tlhomama maemo a phathi.[12] Ramaphosa o ne a tswakanya matona a gagwe ka Mopitlo a le malatsi a marataro ngwaga wa 2023, a baya Chikunga e le motlhatlhami wa ga Mbalula e le tona wa dipalamo. Lisa Mangcu o ne a thapiwa e le mothusa tona wa dipalamo.[13] Chikunga le matona a mangwe a masha ba ne ba tlhomamisiwa semmuso letsatsi le le latelang ke moatlhodi mogolo Ray Zondo mo moletlong kwa Tuynhuys.[14]

Ka Mopitlo a le masome mabedi le bone ngwaga wa 2023, Chikunga o ne a ganetsa magatwe a phathi ya kganetso ya Economic Freedom Fighters a gore o ba senyeleditse mogwanto wa bone wa Mopitlo a le masome mabedi ka go laela dikompone tsa di bese go emisa ditirelo tsa bone le go sa pege baema nokeng ba Economic Freedom Fighters ba ba batlang go ya go tsenelela mogwanto.[15]

Ka Ngwanatsele a le malatsi a marataro ngwaga wa 2023, Chikunga o ne a tlhaselwa a supilwe ka tlhobolo ke batho ba le bararo ba ba neng ba ithibile difatlhego morago ga gore koloi ya gagwe e eme mo tseleng ya N3 kwa ntle ga Johannesburg go fetola lethaere le le neng le gatile sepekere se se neng se beilwe ka bomo mo tseleng. Mo patlisisong ya palamente, o ne a re batlhasedi ba ne ba pateletsa ba ba mo katileng go robala fa fatshe ba bo ba bula koloi pele ga ba mo supa ka tlhobolo ba mo ntsha mo koloing. Ba ne ba tsaya laptop, mosokela tsebeng le tse dingwe tsa gagwe, ga mmogo le ditlhobolo tse pedi tsa badisa ba gagwe.[16][17][18]

Botshelo jwa gagwe

[fetola | Fetola Motswedi]

Monna wa ga Chikunga o a sa tlholeng a le mo botshelong o ne a tsholetswe kwa Malawi.[4] O ne a na le bana ba basimane ba le babedi le ene.[1]

Mongwe wa bana ba ga Chikunga, mosadi wa gagwe le bana ba bone ba bane ba ne ba tlhokafala mo kotsing ya koloi mo N11 gareng ga Mpumalanga le KwaZulu-Natal ka Phukwi a le lesome le bosupa ngwaga wa 2022.[19]

  1. 1 2 3 "On the record...Sindiswa Chikunga, Chairperson of the Parliamentary Portfolio Committee on Police". Retrieved 15 December 2025
  2. 1 2 Payne, Suné (6 March 2023). "THE SHUFFLE: Who is Sindisiwe Chikunga, the new transport minister replacing Fikile Mbalula?". Daily Maverick. Retrieved 15 December 2025
  3. 1 2 3 "Sindisiwe Chikunga, Ms | South African Government". www.gov.za. Retrieved 15 December 2025
  4. 1 2 "Sindisiwe Chikunga: The fiery midwife who took on Cele". The Mail & Guardian. 15 December 2011. Retrieved 15 December 2025
  5. Munusamy, Ranjeni (12 June 2012). "Zuma cabinet, 3.0: Release, reshuffle… reprieve, for now". Daily Maverick. Retrieved 15 December 2025
  6. "Full list – Jacob Zuma's Cabinet: Who's in". News24. Retrieved 15 December 2025
  7. "President Cyril Ramaphosa announces changes to the National Executive | South African Government". www.gov.za. Retrieved 15 December 2025
  8. Masondo, Sipho. "Minister of bling's luxury vehicles". City Press. Retrieved 15 December 2025
  9. "Full list – here is Ramaphosa's new cabinet". BusinessTECH. 29 May 2019. Retrieved 15 December 2025
  10. Javier, Abigail. "The ins and outs of Ramaphosa's Cabinet reshuffle". ewn.co.za. Retrieved 15 December 2025
  11. "Ramaphosa names South Africa's power-sharing cabinet". APAnews - African Press Agency. 30 June 2024. Retrieved 15 December 2025
  12. "Ramaphosa called to choose a better transport minister after Mbalula's likely exit". IOL. 23 December 2022. Retrieved 15 December 2025
  13. Zyl, Corné van (6 March 2023). "Cabinet reshuffle: Here's EVERY change made by Ramaphosa". The South African. Retrieved 15 December 2025
  14. Payne, Suné (7 March 2023). "THE SHUFFLE: It's official, SA's seven new ministers and nine deputy ministers sworn into office". Daily Maverick. Retrieved 15 December 2025
  15. Ditabo, Malaika. "Transport minister rejects EFF claims of shutdown sabotage to 'serve personal, partisan agenda'". News24. Retrieved 15 December 2025
  16. "South Africa: minister robbed, bodyguards stripped of their weapons". Africanews. 8 November 2023.
  17. "South Africa crime: Thieves put gun to Transport Minister Sindisiwe Chikunga's head". BBC. 8 November 2023.
  18. "South Africa's Transport Minister and bodyguards robbed at gunpoint". CNN. 8 November 2023.
  19. Duma, Nkosikhona. "Deputy transport minister loses 6 family members in car accident". ewn.co.za. Retrieved 15 December 2025