Jump to content

Siviwe Gwarube

Go tswa ko Wikipedia
Motlotlegi
Siviwe Gwarube
Mopalamente
Gwarube ka 2024
Tona wa thuto go tswa kwa moding
Assumed office
Phukwi a le malatsi a mararo ngwaga wa 2024
PresidentCyril Ramaphosa
DeputyRegina Mhaule
Pele Ga GagweAngie Motshekga
Motlhokomedi wa phathi ya kganetso ya semmuso
In office
Phatwe a le lesome le borobabongwe ngwaga wa 2022  Seetebosigo a le lesome le bone ngwaga wa 2024
DeputyAnnelie Lotriet
LeaderJohn Steenhuisen
Pele Ga GagweNatasha Mazzone
Morago Ga GagweSihle Ngubane [George Michalakis]]
mopalamente
Assumed office
Motsheganong a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 2019
Ka Ga Ena
O tsetswePhukwi a le lesome le bone ngwaga wa 1989
Kapa
MokgatlhoDemocratic Alliance
Alma materRhodes University

Siviwe Gwarube (o o tshotsweng ka Phukwi a le lesome le bone ngwaga wa 1989) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekang e le tona wa thuto go tswa kwa moding mo pusong ya National Unity (GNU) fa e sale ka phukwi 2024. Ke leloko la Democratic Alliance (DA), e ne e le motlhokomedi wa phathi ya kganetso ya semmuso ka Phatwe 2022 go tsena Seetebosigo 2024. O nnile leloko la palamente ya Aforika Borwa ka ditlhopho tsa Motsheganong 2019.

A tsholetswe kwa Kapa Botlhaba, Gwarube o tseneletse polotiki ka 2012 e le mmueledi wa moeteledipele wa DA Lindiwe Mazibuko. Ka palamente ya borataro, pele ga a thapiwa e le motlhokomedi, o ne a bereka e le tona wa tshwantsho wa botsogo go tswa ka Seetebosigo 2019 go tsena Tlhakole 2022, a nna mmueledi wa DA go tswa ka Ngwantsele 2020 go tsena Phatwe 202, le mothusa motlhokomedi go tswa ka Morule 2021 go tsena Phatwe 2022.

Botshelo jwa a le mmotlana le tiro

[fetola | Fetola Motswedi]

A tshotswe ka Phukwi a le lesome le bone ngwaga wa 1989[1], Gwarube o goletse kwa KwaMdingi, motsana o o kwa ntle ga torpo ya King Williams kwa e neng e le kgaolo ya Kapa pele.[2] O godisitswe ke nkukuagwe, o e nenge le morutabana a sa nyalwa.[3] Morago ga go aloga ka matric kwa Kingsridge High School for Girls kwa King Williams, o ne a ya go ithutela molao, polotiki le botlhale kwa Rhodes University kwa Grahamstown. O alogile ka Bachelor of Arts ka 2012.[3]

Ka ngwaga wa gagwe wa bofelo e le moithuti, Gwarube o ne a ngokiwa go nna mo lenaneong la Democratic Alliance (DA) la baetelediepele ba ba botlana.[3] Mo lenaneong leo o ne a kopana le Lindiwe Mazibuko, moeteledipele wa kganetso, o a neng a nna mogakolodi wa gagwe.[4] Ka Firikgong 2012, morago ga a sena go aloga, Gwarube o ne a fudugela Cape Town go simolola tiro e le mmueledi mo ofising ya ga Mazibuko.[3] Morago o ne a fudugela Kapa Bophirima mo lephateng la botsogo, kwa a neng a le mmueledi le moeteledipele wa lephata ka fa tlase ga tona wa kgaolo Nomafrench Mbombo. Pele ga ditlhopho tsa 2019, e ne e le mookamedi wa ditlhaeletsanyo wa DA.[5]

Tiro ya sepolotiki

[fetola | Fetola Motswedi]

Lekgamu la DA: 2019 go tsena 2014

[fetola | Fetola Motswedi]

Mo ditlhophong tsa Motsheganong 2019, Gwarube o ne a tlhophiwa go emela DA kwa palamenteng ya Aforika Borwa. O ne a thapiwa e le tona wa botsogo wa tshwantsho mo khuduthamageng ya ga Mmusi Maimane moeteledipele wa DA, le Lindy Wilson e le mothusi wa gagwe.[6][7] O nnile mo maemong ao mo khuduthamageng ya tshwantsho ya ga motlhatlhami wa ga Maimane, John Steenhuisen.[8] Nako ya gagwe mo lephateng la botsogo e ne e le ka nako ya segajaja sa COVID-19, ga mmogo le magatwe a tshenyetso setshaba mo lephateng la botsogo a Digital Vibes;[2] Gwarube o ne a sekisa tona wa botsogo Zweli Mkhize mabapi le kgang ya bofelo.[9]

Ka Ngwanatsele a le masome mabedi le bone ngwaga wa 2020, Steenhuisen o ne a itsise fa a thapile Gwarube go nna mmueledi o mosha wa DA, maemo a pele a neng a tshwaraganetswe ke Solly Malatsi le Refiloe Nt'sheke.[10][11] O nnile mo maemong ao sebaka sa ngwaga pele ga DA e tshwara ditlhopho tsa yone tsa fa gare ga setlha ka Morule a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2021. Mo phadisanong ya go tlhatlhama Jacques Julius e le mothusa motlhokomedi wa DA kwa palamenteng, Gwarube o ne a atlega kgatlhanong le Chris Hunsinger le Angel Khanyile.[12][13] Fa a le mo maemong ao, o ne a tswelela gape e le mmueledi wa DA le tona wa tshwantsho wa botsogo, go fitlhelela ka Tlhakole 2022 o ne a tlogelela Michele Clarke lephata la thuto.[14]

Ka Phatwe a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 2022, Gwarube o ne a tlhatlosiwa maemo go nna motlhokomedi wa DA kwa palamenteng; o a neng a le mo maemong ao, Natasha Mazzone o ne a kobiwa.[15][16] Baakgedi ba ne ba akgola go tsholetsega maemo ga ga Gwarube.[17][18] Mo tsebeng ya pampiri ya dikgang ya City Press, Mondli Makhanya o ne a akgela ka gore le ntswa e le mopalamente o o itseng puo, a eme a tsepame gape e le mmueledi o lentswe la gagwe le kase go latlhegeleng, Gwarube ga a na maitemogelo; o ne a mo tsibosa a re a bone ba se bo ba batla go dira gore a retelelwe.[19] Gwarube, le fa go ntse jalo o ne a re o ipaakanyeditse maemo ao le gore o ikaelela go bereka a na le boammaruri.[20] Cilliers Brink le Solly Malatsi ba ne ba thapiwa go mo tlhatlhama jaaka mmueledi wa DA.[17]

Tona wa thuto go tswa kwa moding: 2024 go tsena gompieno

[fetola | Fetola Motswedi]

Gwarube o ne a tlhophiwa gape go boela mo mannong a gagwe a palamente ka ditlhopho tsa Motsheganong 2024, e ne e e le leloko la setlhopha sa maloko a mane se se neng se emetse DA ka nako ya dipuisano tsa go ikopanya le African National Congress (ANC).[21] Go tsamaisana le tumalano ya DA le ANC, tautona Cyril Ramaphosa o ne a mo thapa go nna tona wa thuto go tswa kwa moding.[22] Reginah Mhaule wa ANC o ne a thapiwa e le mothusi wa gagwe[23]. O ne a tlhomamisiwa ka Phukwi a le malatsi a mararo ngwaga wa 2024[24], George Michalakis o ne a mo tlhatlhama e le motlhokomedi wa DA.[25]

Le ntswa makgotla a a okametseng dikolo a ne a amogela go thapiwa ga ga Gwarube mo lephateng la thuto,[26] lekgotla la barutabana le ne le le kgatlhanong, moeteledipele wa lone Mugwena Maluleke o ne a bolelela metswedi ya dikgang gore go pagamela ga gagwe ke go nyatsa lekgotla.[27][28]

  1. "Final Candidate Lists for 2024 National and Provincial Elections: National Candidates" (PDF). Electoral Commission of South Africa. 10 April 2024. Retrieved 08 December 2025
  2. 1 2 Felix, Jason (10 September 2022). "Leading the pack: Siviwe Gwarube stands tall at helm of DA's charge in Parliament". News24. Retrieved 08 December 2025
  3. 1 2 3 4 Huisman, Biénne (18 November 2019). "Face to face with shadow health minister Siviwe Gwarube". Daily Maverick. Retrieved 08 December 2025
  4. 'I am nobody's experiment,' says DA's new chief whip". Sunday Times. 21 August 2022. Retrieved 08 December 2025
  5. "MP Corner: Ms Siviwe Gwarube (DA)". People's Assembly. 9 October 2019. Retrieved 08 December 2025
  6. Nkanjeni, Unathi (6 June 2019). "DA shadow cabinet: What you need to know". Sunday Times. Retrieved 08 December 2025
  7. Gerber, Jan (5 June 2019). "Here's the DA's 'shadow cabinet'". News24. Retrieved 08 December 2025
  8. Mazzone, Natasha (5 December 2020). "DA announces new Shadow Cabinet that will bring Real Hope and Real Change". Democratic Alliance. Retrieved 08 December 2025
  9. Masson, Eunice (4 June 2021). "Mkhize advised by lawyers to not meet parliament's health committee". The Mail & Guardian. Retrieved 08 December 2025
  10. Steenhuisen, John (24 November 2020). "DA appoints Siviwe Gwarube as its new National Spokesperson". Democratic Alliance. Retrieved 08 December 2025
  11. Tebele, Karabo (24 November 2020). "DA appoints new national spokesperson". Jacaranda FM. Retrieved 08 December 2025
  12. "DA spokesperson Siviwe Gwarube elected party's deputy chief whip". Sunday Times. 2 December 2021. Retrieved 08 December 2025
  13. "Siviwe Gwarube elected new deputy chief whip of DA". IOL. 2 December 2021. Retrieved 08 December 2025
  14. Huisman, Biénne (25 February 2022). "NHI lawmakers: Face to Face with DA MP Michele Clarke". Life. Retrieved 08 December 2025
  15. "Siviwe Gwarube appointed DA's new chief whip as axe falls on Mazzone". Sowetan. 18 August 2022. Retrieved 08 December 2025
  16. "Siviwe Gwarube appointed DA Chief Whip". eNCA. Retrieved 08 December 2025
  17. 1 2 "Siviwe Gwarube is new DA chief whip after Natasha Mazzone is demoted". Business Day. 18 August 2022. Retrieved 08 December 2025
  18. Hussain, Muhammad (24 February 2024). "Siviwe Gwarube: DA does have deep sense of internal introspection". News24. Retrieved 08 December 2025
  19. "Editorial: Allow Gwarube to lead". City Press. 21 August 2022. Retrieved 08 December 2025
  20. "New DA whip says she's tough enough for the job". Weekend Argus. 27 August 2022. Retrieved 08 December 2025
  21. Ramushwana, Alpha (2 June 2024). "DA declares coalition team to lead talks over the next 5 years". EWN. Retrieved 08 December 2025
  22. "I'm itching to get stuck in – Siviwe Gwarube ready to start tenure as basic education minister". The Sowetan. 2 July 2024. Retrieved 08 December 2025
  23. Ramaphosa, Cyril (30 June 2024). "Working together to 'serve the people': Ramaphosa names new Cabinet". News24. Retrieved 08 Decembe 2025
  24. Ludidi, Velani (3 July 2024). "Historic day for SA as GNU ministers sworn into office". Daily Maverick. Retrieved 08 December 2025
  25. Ncwane, Nokwanda (2 July 2024). "DA's George Michalakis replaces Siviwe Gwarube as Chief Whip". The South African. Retrieved 08 December 2025
  26. Zaal, Nicholas (2 July 2024). "Teachers union Naptosa hopes new basic education minister will tackle overcrowding". The Citizen. Retrieved 08 December 2025
  27. "Sadtu unhappy with DA's Gwarube's appointment". The Sowetan. 1 July 2024. Retrieved 08 December 2025
  28. "SADTU objects to Gwarube heading Ministry of Basic Education". SABC News. 1 July 2024. Retrieved 08 December 2025