Jump to content

Ælfwynn, wife of Æthelstan Half-King

Go tswa ko Wikipedia
Ælfwynn

Ælfwynn kgotsa Ælfwyn (o tlhokafetse ka 8 Phukwi 983) e ne e le leloko la lelapa le le humileng la Anglo-Saxon kwa Huntingdonshire le le neng la nyala Æthelstan Half-King, ealdorman yo o maatla wa East Anglia, mo e ka nnang ka 932. O itsege thata ka go bo e ne e le mmaagwe yo o neng a mo godisa yo e neng ya nna Kgosi Edgar wa Kagiso morago ga loso lwa ga mmaagwe ka 944, fa a ne a sa ntse a le lesea. O ne a nna le barwa ba le banè, mme yo mmotlana mo go bone, e bong Æthelwine, o ne a nna mogwebi yo mogolo wa lefatshe mme a etelela pele mo go tshegetseng mokgatlho wa go fetola tsamaiso ya baitlami. Ælfwynn o ne a ntsha boswa jwa gagwe moneelo gore a tlhome Ramsey Abbey ka 966 mme go ka direga gore o ne a fitlhwa teng

Botshelo le lelwapa

[fetola | Fetola Motswedi]

nÆlfwynn e ne e le mosadi wa Æthelstan Half-King, Ealdorman wa East Anglia, yo o neng a bidiwa Half-King ka gonne go ne go dumelwa gore o ne a le maatla mo e leng gore Kgosi Edmund I (r. 940 - 946) le morwarraagwe Kgosi Eadred (r. 946 - 955) ba ne ba ikaegile ka kgakololo ya gagwe[1]. E ne e le mothusi yo o nonofileng wa mokgatlho wa diphetogo wa baitlami e bile e le tsala e e gaufi ya ga Dunstan, yo e neng e le mongwe wa baeteledipele ba one le Mobišopomogolo wa Canterbury wa mo isagweng le moitshepi.[2] Æthelstan o ne a nyala Ælfwynn ka bonako fela fa a sena go nna ealdorman ka 932.[3] Batsadi ba gagwe ga ba itsewe, mme o ne a tswa mo lelapeng le le humileng la Huntingdonshire. Mokwadi wa kwa bofelong jwa lekgolo la bolesome la dingwaga Byrhtferth wa Ramsay o ne a kwala gore morwawe Æthelwine: "o ne a na le losika lo lo tlhomologileng ka mmaagwe. Fa a ne a mo galaletsa, Moarekabishopo Dunstan o ne a re ene le ba losika lwa gagwe ba ne ba segofaditswe".[4] O ne a na le morwarraagwe, Æthelsige, yo o neng a dira jaaka motlamedi fa matlo a Huntingdonshire a ne a rekisediwa Peterborough Abbey.[5]

Ælfwynn o ne a na le barwa ba le bane, Æthelwold, Ælfwold, Æthelsige (yo malome wa gagwe a neng a bidiwa ka leina la gagwe) le Æthelwine. Æthelwold o ne a tlhophiwa go nna ealdorman mo karolong ya naga ya ga rraagwe ya East Anglia ke morwa wa ga Edmund yo mogolo e bong Kgosi Eadwig (r. 955 - 959) ka 956, gongwe e le go ipaakanyetsa go rola tiro ga Æthelstan ka bonako morago ga moo go nna moitlami kwa Glastonbury Abbey.[6] Mo go one ngwaga oo, Æthelwold o ne a nyala Ælfthryth, mme morago ga loso lwa gagwe ka 962 o ne a nna mosadi wa ga Kgosi Edgar wa Kagiso (r. 959 - 975) le mmaagwe Kgosi Æthelred yo o sa Ipaakanyetsang (r. 978–1016). Ælfwold o ne a le teng fa Edgar a ne a dira dikwalo tsa gagwe tsa semolao go tloga ka 958 go ya go 972. Morwa wa boraro wa ga Æflwyn, Æthelsige, le ene o ne a bona makwalo a semolao a a neng a kwadilwe ka 958. E ne e le mongwe wa batho ba ba neng ba le gaufi thata le Edgar, a direla jaaka camerarius (chamberlain) wa gagwe go fitlha ka 963.[7]

Morwa wa ga Kgosi Edmund yo mmotlana, Kgosi Edgar wa mo isagweng, o ne a tsholwa ka 943 mme mmaagwe e bong Ælfgifu o ne a tlhokafala ka 944. [8] Edgar o ne a romelwa go godisiwa ke Ælfwynn, yo moitseanape wa Medieval Latin Michael Lapidge a mo lebang e le "sesupo sa maatla le tlhotlheletso ya gagwe". [9]E ne ya dira gore lelapa la ga Æthelstan le kgone go nonotsha kamano ya lone le lelapa la segosi.[10] Edgar o tshwanetse a bo a goletse kwa Huntingdonshire, e e neng e le lefelo la dikago tsa ga Ælfwynn mme moragonyana ya nna legae la ga Æthelwine. [11]Mo e ka nnang ka 958 Edgar o ne a fa Ælfwynn setsha sa ditsha tse di lesome kwa Old Weston kwa Huntingdonshire jaaka tebogo. Mokwalahisitori Robin Fleming o tlhalosa gore ætheling (kgosana) o ne a tlhotlhelediwa thata ke tsela e a godisitsweng ka yone:[12]


Ka jalo, ætheling o ne a godisediwa mo lelapeng la mongwe wa ditsala tse di gaufi thata tsa ga rraagwe mme a godisediwa mo gare ga bomorwarraagwe le barwa ba ga Kgosi-e-bongwe, ba le batlhano ba bone ka nako nngwe e ne e le ealdormen. E re ka Half-King e ne e le mongwe yo o atamalaneng thata le mokgatlho o o neng o lwela diphetogo, segolobogolo wa ga St. Dunstan, Edgar o ne a gola mo tikologong e e neng e laolwa ke dikgopolo tsa diphetogo tsa baitlami. Edgar o tshwanetse a bo a ne a rata baitlami le go ikemisetsa ga gagwe go tsosolosa bodumedi jwa baitlami ba Ba-Benedict mo lelapeng leno la gagwe la bosha. [13]

Morwa yo mmotlana wa ga Ælfwynn, e bong Æthelwine, o ne a feta Edgar ka dingwaga di sekae mme gongwe o ne a godisitswe le ene. Æthelwine o ne a tlhophiwa go nna ealdorman wa East Anglia fa Æthelwold a ne a tlhokafala ka 962, mme o ne a nna mmusi yo o neng a laola mo pusong, a tlhomamisa makwalo a semolao mo maemong a ntlha mo gare ga ealdormen, morago ga loso lwa moganetsi wa gagwe yo mogolo, Ælfhere, Ealdorman wa Mercia, ka 983. Morago ga gore Æthelsige a tlogele tirelo ya ga Edgar, o ne a dira mo pusong ya ga morwarraagwe ya East Anglia go fitlha a tlhokafala ka 13 Diphalane 987. [14]

Æthelwine o ne a bidiwa Dei Amicus (tsala ya Modimo) ka gonne e ne e le motshegetsi yo mogolo (morago ga Edgar) wa mokgatlho wa diphetogo wa baitlami, mme ka 966 o ne a tlhoma Ramsey Abbey, mmogo le Oswald, Mobishopo wa Worcester mme moragonyana a nna Mobišopomogolo wa York.[15] Ælfwynn o ne a tshegetsa Ramsey go na le matlo a bodumedi a a neng a ratiwa ke monna wa gagwe, mme dithoto tsa gagwe, go akaretsa le dithoto tse di neetsweng ke Edgar, e ne e le karolo ya mpho ya ga Ramsey.[16] O ka tswa a ne a na le seabe se se botlhokwa mo go tlhomeng yone.[17] Morwa wa gagwe wa bobedi, Ælfwold, e ne e le mosireletsi yo o nonofileng wa diphetogo tsa baitlami yo o neng a laela gore go bolawe monna yo o neng a tsere dithoto tsa Peterborough Abbey ka tsela e e seng kafa molaong. Ene le mosadi wa gagwe le bone ba ne ba thusa Ramsey mme o ne a fitlhwa teng morago ga loso lwa gagwe ka 14 Moranang 990.[18] Æthelwine o ne a tlogela go tlhomamisa ditlankana tsa molao ka 990 mme a tlhokafala ka 24 Moranang 992 morago ga bolwetse jo boleele. O ne a fitlhwa kwa Ramsey.[19]

Ælfwynn o ne a tlhokafala ka 8 Phukwi 983[20].Monna wa gagwe o ne a fitlhwa kwa Glastonbury Abbey, fa Ælfwynn ene a ne a fitlhwa kwa Ramsey. O ne a kwalwa mo Ramsey necrology jaaka "kgaitsadie", monei wa Old Weston, mme loso lwa gagwe lo ne lo ketekwa ngwaga le ngwaga ka di 8 tsa Phukwi, letsatsi le le tshwanang le la Kgosi Edgar.[21]

  1. Hart 2004; Lapidge 2009, p. 85
  2. Fleming 1991, p. 31
  3. Hart 2004.
  4. Lapidge 2009, p. 83 and n. 145
  5. Hart 1992, p. 576 n. 25; Robertson 1956, p. 75; Æthelsige, PASE.
  6. Hart 1992, pp. 584–586.
  7. Hart 1992, pp. 589–591
  8. Williams 2014
  9. Lapidge 2009, p. 83 n. 145
  10. Wareham 2005, p. 18
  11. Hart 2004.
  12. Fleming 1991, p. 31.
  13. Fleming 1991, p. 31
  14. Hart 1992, pp. 591–592; Hart 2005.
  15. Hart 2005; Lapidge 2009, p. xviii
  16. Lapidge 2009, p. 83 n. 145; Hart 1966, pp. 231–232; Wareham 2005, p. 18.
  17. Wareham 2005, p. 19
  18. Hart 1992, pp. 590, 594; Lapidge 2009, pp. 128–131.
  19. Hart 2005; Keynes 2002, table LXII.
  20. Lapidge 2009, p. 83 n. 145
  21. Wareham 2005, p. 18