Jump to content

Madombi

Go tswa ko Wikipedia
Madombi

Madombi

Madombi [Madombolo] ke sejo se dirwang ka bopi jwa korong jo bo dubilweng go tswang foo bo dirwe dikgolokwenyana; a ka apewa bo le bosi kana bo tsentswe sengwe fa gare. A dirwa ka boupe jwa korong, ditapole , nama, tlhapi, kana diguruntu. A ka apewa ka metsi a kabesiwa, a fufutswa , ka mafura kana ka boubelo. A ka patisiwa ka sengwe fa gare kana a tsenngwe dinatetshi tse dingwe fa go dubiwa. Matlebekwane a kanna sukiri kgotsa letswai. A ka jewa a le osi, ka sopo kana nama. Madombi ke sejo se se rategang thata mo malapeng a le mantsi a kwa Borwa jwa Aforika e bile ke karolo e e botlhokwa ya dijo tsa letsatsi le letsatsi tsa mo Aforika. Kwa dinageng tse di jaaka Aforika Borwa, Botswana, Lesotho le Zimbabwe, madombi gantsi di jewa le di-stew, nama, merogo le dijo tsa setso jaaka mogodu. Le fa gone madombi a na le mefuta e e farologaneng go ralala lefatshe, mofuta wa tsone wa kwa Aforika Borwa o na le tsela e o itsegeng ka yone mme o amanngwa thata le dijo tse di apewang kwa gae, dijo tsa lelapa le go amogela baeng.[1]

Go apewa ga madombi

[fetola | Fetola Motswedi]

Madombi a Seaforika gantsi a dirwa ka dilo tse di motlhofo tse di jaaka bupi, metsi, yeast kgotsa baking powder, letswai mme ka dinako tse dingwe mashi kgotsa botoro. Bupi jono bo a tlhakatlhakanngwa bo bo bo dirwa dikarolwana pele ga bo apewa ka mouwane kgotsa bo apewa mmogo le sejo se se apeilweng. Seno se felela ka dijo tse di boleta, tse di borethe tse di monyang tatso ya sopo kgotsa ya motswako o di dirisiwang ka one. Malapa a a farologaneng a na le ditsela tsa one tsa go apaya le mekgwa ya one ya go apaya, mo go rayang gore tsela e madombi a leng monate ka yone le tsela e a bopegileng ka yone e ka farologana go ya ka malapa. di botlhokwa thata ka gonne di tlaleletsa dijo tse dingwe tsa setso. Ka sekai, sopo e e monate e ka jewa ka dikuku tse di borethe tse di monyang motswako wa yone. Mo dijong tsa Aforika Borwa, madombi e ka jewa le nama ya kgomo, kgogo, mogatla wa kgomo, dinawa, merogo kgotsa mogodu. Go tlhakana gono go dira gore go nne le dijo tse di monate mme go bontsha kafa dijo tse di farologaneng di dirang mmogo ka teng go dira sejo se se feletseng sa lelapa.[2]

Botlhokwa jwa setso sa madombi, bo bonala le mo tseleng e di apewang ka yone le e di abiwang ka yone. Mo malapeng a le mantsi mo Aforika, go apaya ke tiro e e dirwang ke botlhe. Maloko a lelapa a ka nna le seabe mo go baakanyeng dijo, fa bana bone ba ithuta ditsela tsa go apaya le mekgwa ya go apaya mo batsading, mo go borremogolo le bommemogolo le mo go ba bangwe ba losika. Ka jalo, madombi di nna karolo ya go fetisetsa kitso mo dikokomaneng tse dingwe. Mokgwa o o rileng wa go apaya madombi e ka nna ngwao ya lelapa e e sa lebalesegeng e bile e boaboelediwa ka dingwaga di le dintsi.[2]

Mefuta ya madombi

[fetola | Fetola Motswedi]

Madombi le one a amanngwa le go amogela baeng. Mo ditsong di le dintsi tsa Aforika, go abelana dijo le baeng ke tsela e e botlhokwa ya go bontsha tlotlo le bopelonomi. Pitsa e kgolo ya setofo e e nang le dikuku e ka nna dijo tsa lelapa kgotsa tsa setlhopha sa baeng. Ka jalo, dijo ga se fela go kgotsofatsa tlala mme gape ke go dira gore batho ba ikutlwe ba le karolo ya setlhopha se se rileng le go nna seoposengwe.

Go ratiwa ga madombi le gone go bontsha kafa dijo tsa Seaforika di kgonang go fetofetoga le maemo ka teng. Le fa gone mefuta e e tshwanang ya dijo tse di dirilweng ka bupi e le teng mo dikarolong tse dintsi tsa lefatshe, baapei ba Baaforika ba tsentse madombi mo dijong tsa lefelo leo mme ba di dira gore di tshwanele dilo tse di dirisiwang mo lefelong leo, tsela e di apewang ka yone le tsela e di apewang ka yone. Se se bontsha gore dijo tsa Seaforika ga di a tlhomama; di a gola fa ditšhaba di ntse di dirisana le ditso tse di farologaneng le ditswaki fa di ntse di tsweletse ka dingwao tsa tsone. Fa re konela, re ka re, madombi ke karolo e e botlhokwa ya setso sa dijo sa Aforika Borwa. Go motlhofo go di apaya, di a tshola e bile di dira mo dilong tse dintsi, mme botlhokwa jwa tsone ga bo akaretse fela dilo tse di dirisiwang go di dira. Di amana le lelapa, go amogela baeng, kitso ya setso le setšhaba. Fa di jewa mmogo le dijo tse di jaaka mogodu le nama kgomo tsa setso, madombi di bopa karolo ya ngwao e kgolo ya go apaya ya Seaforika e mo go yone dijo di kopanyang batho le go thusa go boloka setso sa bone.[1]

  1. 1 2 https://www.foodformzansi.co.za/lesdachef-mzansi-mourns-king-of-mogodu-and-ledombolo/
  2. 1 2 https://www.foodformzansi.co.za/mzansi-flavour-lesdachef-big-man-in-the-kitchen/