Thabana ya Molaotheo

Setsoantsho sa Old Fort

The courtroom of the Constitutional Court of South Africa

Thabana ya Molaotheo e fitlhelwa mo 11 Kotze Street gare ga Braamfontein, Johannesburg. E gaofi le ntlha ya bophirimatsatsi ya torotswana ya Hillbrow.

Thabana ya Molaotheo ke situlo sa Lekgotla la Dinyewe la Molaotheo wa Aferika Borwa. Lekgotla la kgotla yantlha le leneng le tshwaretswe mo kagong entshwa le, le ne le tshwerwe ka kgwedi ya Tlhakole wa 2004.

Histori

Thota e e kile ya bo e le lefelo la kago ya phemelo e moragonyana e neng ya dirisiwa jaaka kgolegelo. Kago ya tlhabano ya kgale e itsege jaaka Nomoro ya Bone. Kgolegelo ya ntlha e ne ya agiwa go nna bagolegwa ba banna ba basweu ka 1892. Old Fort e ne ya agiwa go dikologa kgolegelo eno ke Paul Kruger go tloga ka 1896 go fitlha ka 1899 go sireletsa Rephaboliki ya Aforika Borwa mo matshosetsing a tlhaselo ya Borithane. Moragonyana, baeteledipele ba sesole sa Maburu ba Ntwa ya Anglo-Boer ba ne ba golegwa fano ke Maborithane.

Kgolegelo ya Old Fort moragonyana e ne ya atolosiwa go akaretsa disele tsa "baagi", tse di bidiwang Karolo 4 le Karolo 5, mme, ka 1907, karolo ya basadi e ne ya okediwa, Kgolegelo ya Basadi. Boloko jwa tsheko e e letetseng bo ne jwa agiwa ka dingwaga tsa bo 1920. Balwela-dipolotiki ba ba neng ba le kgatlhanong le tlhaolele le badira melato e e tlwaelegileng ba ne ba bewa kwa kgolegelong, mmogo le badira moepong ba ba ngaletseng tiro ba basweu ka 1907, 1913 le 1922. Ka nako ya tlhaolele moago wa kgolegelo o ne wa nna lefelo la kgolegelo la baganetsi ba sepolotiki ba ba neng ba le kgatlhanong le tlhaolele, badira moepong baba ngaletseng tiro ba basweu it (ka 1907, 1913 le 1922), bao ba neng ba tsewa e le "ba ba kgatlhanong le go tlhongwa" le bao ba neng ba tlola fela melao ya makwalo itshupo ya nako eo. Mahatma Gandhi o ne a tsenngwa mo kgolegelong fano ka 1906. Nelson Mandela, Joe Slovo, Bram Fischer, Albert Lutuli le Robert Sobukwe ke bangwe ba bagolegwa ba yona ba ba tumileng. Ka lebaka le e ne gape e bidiwa " Setlhaketlhake sa Robben sa Johannesburg" ka ntlha ya ka fao e neng ya itsege ka teng ka ntlha ya go tshwara bagolegwa bano ba sepolotiki. Lefelo leno le ne la nna le bagolegwa go fitlha ka 1983, fa le ne le tswalwa.

Balweladitshwanelo gantsi ba ne ba tshwarwa jaaka bagolegwa ba ba emetseng tsheko mme morago ba romelwa kwa Robben Island kgotsa Pretoria go ya go dira dipaka tsa kgolegelo. Go titiela bojalwa – tiro e e seng ka fa molaong fa o le montsho – le yone e ne ya tsenya basadi ba le bantsi mo kgolegelong, seemo se se bontshiwang mo Women Gaol. Mme ba bangwe ba ne ba tshwarelwa go tlhakanela dikobo go kgabaganya mmala kgotsa ka ntlha ya go tlhakanela dikobo ga batho ba ba ratanang le bao ba tshwanang le bona ka bong. Gareng ga ditiro tse di begilweng ka nako ya go tshwarwa, tantshe e e tlhabisang ditlhong ya "Tauza", go itewa mo kgolegelong e e tumileng bosula ya Number Four ya banna ba bantsho, go tshwarwa dikgwedi di le dintsi mo maemong a a leswe, a a tletseng thata mo Bolokong ya boemela tsheko, kgotsa go amogiwa diaparo tsa bone tsa ka fa tlase le seriti sa bone mo Kgolegelong ya Basadi..

Kago ya tlhabano ya kgale e ne ya itsisiwe jaaka Sefikantswe sa Bosetšhaba ka 1964 le fa e ne ya tswelela jaaka kgolegelo e e dirang go fitlha ka 1987, morago ga moo dikago le lefelo ka kakaretso di ne tsa boga ka ntlha ya go tlhokomologiwa le go senngwa. Constitution Hill e ne ya bulwa jaaka musiamo ka 2004, ka maeto a a neng a isa baeng kwa dimusiamo tse tharo tsa kgolegelo: Nomoro ya Bone, Kgolegelo ya Basadi le Ntlotlhabanelo ya kgale. Lefelo leno gape le bontsha Kgotlatshekelo ya Molaotheo le kokoanyo ya kgotlatshekelo ya ditiro tsa botaki di le 200 tsa Aforika Borwa.