Jump to content

Palapye

Go tswa ko Wikipedia
Palapye
Kereke ya Roman Catholic ya ntlha mo Botswana ko Old palalaye.

Palapye ke mongwe wa metse mogolo mo Botswana. E fitlhelwa mo tseleng ya A1, fa gare ga Gaborone le Francistown. Lefelo le e leng mo go lone le fetotse go nna toropo dingwaga tse dintsi tse di fitileng, ka e ne ele marakanelo a di terena le ditsela.[1]

Go fitlhelwa fa ke Morupule Colliery, e e tlamelang Seteišene sa Motlakase sa Morupule, motswedi o mogolo wa motlakase wa selegae wa Botswana. Seteišene sa motlakase se dirile porojekete ya katoloso go oketsa bokgoni jwa sone jwa go tlhagisa motlakase ka maiteko a go fitlhelela tlhokego e e oketsegang ya motlakase mo nageng. Kago e simolotse ka 2010. Go simolola ka Motsheganong ngwaga wa 2021, polante ya Morupule A e ntsha 132 MW ya motlakase, fa Morupule B yone e ntsha 600 MW.[2]

Ka ngwaga wa 1997 Palapye go ne go bolelwa fa e le motse o o golang ka bonako mo Afrika, mme go ne go solofetswe gore o tla oketsa palo ya batho go tswa go 30,000 go ya go 180,000.

Morafe wa Bamangwato, ka fa tlase ga ga Kgosi Khama III, go dumelwa thata fa e le one batho ba ntlha go nna gaufi le Palapye wa gompieno. Motsemogolo wa bone e ne e le bonno jwa Phalatswe, jo gape bo bidiwang Palapye wa bogologolo, mme bo ne bo le kwa ntlheng ya bophirima jwa dithaba tsa Tswapong. Palapye e ne e kwalwa kwa tshimologong e le Phalatswe, e e neng e kaya lefelo la di-impala.[3]

E ne e le teng go fitlhelela ka ngwaga wa 1902, mme marope a kereke ya yone e e agilweng ka ngwaga wa 1892, a santse a tla bonwa dikilometara di le mmalwa go tswa kwa bogareng jwa toropo ya Palapye. Kgosi Khama o ne a ntsha madi a a ka nnang diponto di le 3 000 go e aga mme a kgatlhegela thata dikgang tsa kereke. Matlo a batho ba Bamangwato kwa tshimologong a ne a kgobokane go dikologa kereke, mme ka go fitlhela tikologo ya yone e le matlapa thata, ba ne ba fuduga dikilometara di le 1.5 (0.93 mi) go tswa kwa Gaborone le go ya kgakala.[4]

Leina Palapye ke leina le le thamilweng morago ga gore motse o, o bone matlhotlha pelo mo ditsong tsa one. Motse oo o tlholegile ka leina la Phalatswe gonne lefelo la teng le ne le tshabelelwa ke diphala. Lefa gontse jalo leina Palapye le thamilwe ke dimmishinari (missionaries) ba e leng gore bane ba bona go le thata go bitsa leina Phalatswe. Bangwato totatota bone ba tlholegile ba ikagetse dikago kwa bokone gaufi le dithaba tse e leng gore mo segompienong di setse di thibeletswe ke batswapong kwa bokone mo motseng wa Malaka. Dikago tseo gompieno dibidiwa Old Palapye.

Mangwe a mafelo a neng a kgatlhisa batswakwa ka dingwaga tsa 1800 e ne ele :

  • kereke e kgologolo ya Palapye e e fetang dingwaga tse 120 entse e le teng.
  • British Cemetry[5]

Go fitlhelwa thata morafe wa Bangwato, Batswapong le merafe e mengwe mo motseng wa Palapye.

Dipholo. K.(2011), Old Palapye, My City Of Ruins, https://web.archive.org/web/20160314061137/http://www.thevoicebw.com/2011/08/12/old-palapye-my-city-of-ruins/

  1. "Palapye Travel Information". www.botswana-info.com. Retrieved 2020-05-26
  2. "Palapye Travel Information". www.botswana-info.com. Retrieved 2020-05-26.
  3. Campbell, Alec (2008). "Khama III, Missionaries and Old Palapye Church Building". Botswana Notes and Records. 40. Botswana Society: 172–175. JSTOR 41236043.
  4. "Archive copy". Archived from the original on 2016-03-14. Retrieved 2014-10-02.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)