Duma Boko
| Duma Gideon Boko | |
|---|---|
2025 | |
| Tautona wa UDC | |
| In office Ngwanatsele 2014 – 5 Ngwanatsele 2019 | |
| Morago Ga Gagwe | Dumelang Saleshando |
| Ka Ga Ena | |
| O tsetswe | December 31, 1969 Mahalapye, Botswana |
| Mosetshaba wa | Motswana |
| Mokgatlho | Umbrella for Democratic Change |
| Bonno | Gaborone |
| Alma mater | Harvard Law School, University of Botswana |
| Tiro | Lawyer, Academic, bureaucrat |

Duma Gideon Boko ( o tshotswe ka kgwedi ya Sedimonthole e le masome a mararo le bongwe ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a marataro le borobabongwe (1969) ke radipolotiki le mmueledi wa Motswana yo mo gompienong a direlang jaaka Tautona wa borataro wa Botswana fa e sale ka kgwedi a Ngwanaatsele e thola bongwe ka ngwaga wa dikete tse pedi le masome a mabedi le bone (2024) le moeteledipele wa Umbrella for Democratic Change fa e sale ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le bobedi (2012).[1][2] O ne a direla jaaka Moeteledipele wa Kganetso go tloga ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le bone (2014) go fitlha ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le borobabongwe (2019).
One a etelela pele lekoko BNF ka ngwaga wa 2010. le go tsena mo tirisanyong mmogo le makoko a mangwe a sepolotiki a kganetso ka fa tlase ga bokopano jo bo bidiwang Umbrella for Democratic Change (UDC) o ne a etelela pele jaaka mogogi wa maloko a kganetso mo ditlhopong tsa lefatshe la Botswana ka 2014[3]le 2019.[4] Kwa ditlhophong tsa gwaga wa dikete tse pedi le masome a mabedi le bone (2024), o ne a etelela lekoko la gagwe pele go ya phenyong mme a ikanisiwa jaaka Tautona wa Botswana ka kgwedi ya Ngwanatsele a thola bongwe ka ngwaga wa dikete tse* -pedi le masome a mabedi le bone (2024).[5] Ke ene wa ntlha, mme go fitlha ga jaana ke ene fela tautona mo hisitoring ya Botswana yo o sa tseneng mo lekokong la Botswana Democratic Party. Boko o tsewa e le motemokerasi wa loago.[6]
Botshelo jwa pele
[fetola | Fetola Motswedi]Boko o tsholetswe mo motseng wa Mahalapye [7] ka kgwedi ya Sedimontlhole e thola malatsi a masome a mararo le bongwe ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a marataro le borobabongwe (1969). O tsene sekolo se se potlana go ya go ema ka se se golwane gone ko motseng wa Mahalapye. Rraagwe yo o tlhokafetseng ka ngwaga wa dikete tse pedi le bone (2004) o ne a dira jaaka motlhatlheledi kwa Madiba Brigades. O na le kgaitsadie, Emma Boko.[8]
Ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a robabobedi le bosupa (1987), Boko o ne a ithutela molao kwa yunibesithing ya Botswana. O ne a tlhophiwa go nna leloko la Lekgotla la Baemedi ba Baithuti (SRC). Gareng ga baithutimmogo le ene ba molao e ne e le baatlhodi ba kgotlatshekelokgolo Michael Leburu, Key Dingake, Bengbame Sechele le Lot Moroka. Fa a sena go aloga ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a robabngwe le boraro (1993), o ne a tsena Sekolo sa Molao sa Harvard, kwa a neng a bona dikirii ya Masetase ya Melao gone.[9]
Tiro
[fetola | Fetola Motswedi]Boko o ne a boela go ya go ruta molao kwa Mmadikolo wa Botswana go tloga ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a robabongwe le boraro (1993) go fitlha ka ngwaga wa dikete tse pedi le boraro (2003),[10]fa gape a ne a tsamaisa feme ya molao. Mo tshimologong ya dingwaga tsa bo dikete tse pedi (2000), o ne a kwala kholomo mo pampiring ya dikgang ya The Monitor e mo go yona a neng a bolela gore baatlhodi ba ne ba sa gatelele pele mo tlhaloganyong.[8]O ne a supa fa a kgobegile marapo ka gore barutegi le baatlhodi ga ba dire dipatlisiso tse di lekaneng go ka atlhola ka kitso.
Polotiki
[fetola | Fetola Motswedi]Rre Boko o ne a tlhongwa moeteledipele wa lekoko la sepolotiki la Botswana National Front (BNF) ka ngwaga wa dikete tse pedi le lesome (2010 ).[11]Maemo a gagwe le boloko jwa lekoko di ne tsa gwetlhiwa ka mabaka a gore fa BNF e kgaogana ka ngwaga wa dikete tse pedi (2000), o ne a fetogile leloko le le simolotseng National Democratic Front (NDF).[12]Fa seno se ka supiwa, go ya ka molaotheo wa BNF, se tlaa mo kgaola mo maemong a boeteledipele mo lekokong dingwaga di le tharo morago ga go le tsenela gape. O ne a fenya kwa kgotlatshekelo.O ne a rua mokgatlho o o neng o le mo tatlhegelong ka fa tlase ga boeteledipele jwa ga Otsweletse Moupo.[8]
BNF e ne ya kopana le Mokgatlho o mosha wa Botswana Movement for Democracy (BMD), o o neng o le karolo ya Mokgatlho wa Temokerasi wa Botswana, le Mokgatlho wa Batho ba Botswana go bopa Sekhukhu sa Phetogo ya Temokerasi.[13]Maloko mangwe a BNF a ne a le kgatlhanong thata le kopano eno, ba bolela gore tiro eno e tla dira gore lekoko la bone le nyelele.[14]Dikgetsi kgatlhanong le Boko le komiti ya gagwe ya bogareng di ne tsa tlhatlhelwa fa pele ga kgotlatshekelokgolo. Boko le BNF ba fentse dikgwetlho tsotlhe tsa kgotlatshekelo.[15]
Ditlhopho tsa 2014
[fetola | Fetola Motswedi]Mo ditlhophong tsa kakaretso tsa dingwaga tsa masome a mabedi le lesome le bone (2014), Boko o ne a etelela UDC pele go nna mo maemong a bobedi mo Kokoanong Bosetšhaba, a fenya manno a le lesome le bosupa go ya kwa Botswana Democratic Party (BDP) a le masome a mararo le bosupa.[16]Boko o ne a nna moeteledipele wa kganetso.
Ditlhopo tsa 2019
[fetola | Fetola Motswedi]Mo ditlhophong tsa setshaba tsa ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le borababongwe (2019), Boko o ne a fenngwa ke Anna Mokgethi wa phathi ya BDP mo kgaolong ya botlhophi ya Gaborone Bonnington Bokone. Ka ntlha ya go fenngwa ga gagwe, o ne a latlhegelwa ke sereto sa gagwe sa moeteledipele wa kganetso kwa Kokoanong Bosetšhaba ya bo lesome le bobedi.[17]Boko o boletse fa ka nako ya ditlhopho setshaba tsa ngwaga wa dikete tse pedi le lesome le borababongwe (2019), go nnile le tsietso e ntsi ya ditlhopho le tsietso e e dirilweng ke BDP go rata Tautona Mokgweetsi Masisi. O boletse fa go nnile le go emisiwa ga enke ya ditlhopho le go feta selekanyo ga dikarata tsa ikwadiso ya batlhophi.[18]
Ditlhopo tsa 2024
[fetola | Fetola Motswedi]Le fa Botswana Congress Party le Botswana Patriotic Front ka bobedi ba ne ba tswa mo UDC, lekoko la ga Boko, le lekokokganetso ka kakaretso, ba ne ba kgona go tsaya bontsi jwa manno mo ditlhophong fa ba ntse ba fokotsa BDP e e neng e ntse e busa ka lobaka lo loleele go nna rump ya manno a le mane. Jaaka moeteledipele wa kgolagano ya bontsi mo lekgotleng la peomolao, Boko o ne a nna mopresidente yo o tlhophilweng.[19]O ne a ikanisiwa mo maemong ka kgwedi a Ngwanatsele e thola bongwe,[20]ka moletlo o mongwe wa phatlalatsa o o neng wa tshwarwa ka kgwedi ya Ngwanatsele e le borobabobedi.[21]Go tlhatlogela kwa boTautoneng ga ga Boko go ne ga tshwaya lekgetlo la ntlha fa e sale ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le masome a marataro le borataro (1966), fa Botswana e ne e bona boipuso, gore lekokokganetso la pele le fenye ditlhopho.[22]
Botautona
[fetola | Fetola Motswedi]
Ka nako ya letsholo la gagwe la ngwaga wa dikete tse pedi le masome a mabedi le bone (2024), Boko o ne a ikana go farologanya itsholelo ya lefatshe go tswa mo go ikaegeng ka go ntsha metswedi, le go tlhatlosa dituelo, dituelo tsa baithuti, le diphenšene.[6]Jaaka Tautona, Boko o ne a bolela maikaelelo a gagwe a go naya batho ba Zimbabwe ba ba senang makwalo a go bereka le go nna ditetla tsa nakwana le go buisana gape ka ditumalano tsa itsholelo le De Beers mabapi le madirelo a ditaemane a Botswana.[23]
Mo Puong ya gagwe ya ntlha ya Maemo a Setšhaba ka kgwedi ya Ngwanatsele dikete tse pedi le masome a mabedi le bone (2024), Boko o boletse gore puso ya gagwe e tla kgaratlhela gore go nne le dipeeletso tse di oketsegileng mo maatleng a letsatsi, cannabis ya kalafi le hemp ya madirelo. O ne gape a itsise ditirisano le Elon Musk go atolosa phitlhelelo ya inthanete e e rekegang naga ka bophara ka Starlink.[24]Ka kgwedi ya Mopitlwe ka ngwaga wa dikete tse pedi le masome a mabedi le botlhano (2025), Boko o ne a tsenela go romela sathalaete ya ntlha ya Botswana, BOTSAT-1, kwa lefaufaung. Go simololwa ga yone go ne ga dirwa kwa mafelong a SpaceX kwa California, kwa Amerika.[25]
Ka letsati la kgwedi ya Phatwe e le masome a mabedi le botlhano ka ngwaga wa dikete tse pedi le masome a mabedi le botlhano (2025), Boko o ne a itsise maemo a tshoganyetso a boitekanelo jwa setšhaba naga ka bophara ka ntlha ya mathata a a tswelelang a kalafi a a bakilweng ke tlhaelo ya melemo le dilwana mo dikokelong a a bakilweng ke tlhaelo ya tekanyetsokabo le phokotso ya thuso go tswa kwa United States.[26]
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi]- Boko, D. G. (1998). "Towards a compensatory approach to redressing constitutional violations in Botswana"The Zimbabwe Law Review. 15: 120–133.
- Boko, Duma Gideon (1 December 2002). "Integrating the Basarwa under Botswana's Remote Area Development Programme: Empowerment or marginalisation?". Australian Journal of Human Rights. 8 (2): 153–171. doi:10.1080/1323238x.2002.11911087. ISSN 1323-238X
- Boko, Duma Gideon (1 December 2000). "Fair Trial and the Customary Courts in Botswana: Questions on Legal Representation". Criminal Law Forum. 11 (4): 445–460. doi:10.1023/A:1016667617539. ISSN 1572-9850
Metswedi
[fetola | Fetola Motswedi]- ↑ "Duma Boko | Biography, Education, Wife, Age, & Facts | Britannica". www.britannica.com. 15 January 2025. Retrieved 20 January 2025.
- ↑ "Duma Boko sworn in as Botswana's new president". www.aa.com.tr. Retrieved 1 November 2024
- ↑ "Independent Electoral Commission – Botswana National Assembly, 2014" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2022-06-28. Retrieved 2025-10-15.
- ↑ Tafa, Abednego B.; Zuze, Keireng A. (2 December 2019). Report to the Minister for Presidential Affairs, Governance and Public Administration on the 2019 General Elections (PDF) (Report). Independent Electoral Commission Batswana. p. 19. Retrieved 3 November 2024.
- ↑ Kupemba, Danai Nesta (2 November 2024). "Botswana's politician who did the unthinkable". BBC News. Retrieved 3 November 2024.
- 1 2 Sebudubudu, David (6 November 2024). "Botswana's new president: who is Duma Boko and what does he stand for?". The Conversation. Retrieved 11 August 2025.
- ↑ "Botswana election: Duma Boko - the politician who did the unthinkable". www.bbc.com. Retrieved 7 November 2024
- 1 2 3 "Meet Your Hero. President Duma Gideon Boko. UDC Presidential Candidate Botswana". Democracy Heroes Award. Archived from the original on 5 March 2024. Retrieved 5 March 2024.
- ↑ Mathala, Sharon (8 September 2017). "The loo flushes away BMD'S woes". The Voice. Archived from the original on 20 February 2018. Retrieved 20 February 2018.
- ↑ "President Duma Boko". Umbrella for Democratic change. UDC. Archived from the original on 7 October 2017. Retrieved 6 October 2017.
- ↑ "Mmegi Online :: Boko victorious; elected BNF president". Mmegi Online. 22 July 2010. Retrieved 30 May 2020.
- ↑ "BNF backs Boko's membership claim". Sunday Standard. 11 July 2010. Retrieved 30 May 2020.
- ↑ "Brief History | UDC". www.udc.org.bw. Retrieved 30 May 2020.
- ↑ Mehler, Andreas (1 January 2013). "V. Central Africa". Africa Yearbook Volume 9. BRILL. pp. 451–454. doi:10.1163/9789004256002_006. ISBN 978-90-04-25600-2.
- ↑ Kaelo, Goitsemodimo (29 July 2019). "Boko Wins 'Principal Residence' Objection Case". Mmegi Online. Retrieved 3 May 2024.
- ↑ "Elections Botswana". Elections Botswana. Archived from the original on 27 October 2014. Retrieved 30 May 2020.
- ↑ Basimanebotlhe, Tsaone (18 November 2019). "Duma Boko Petitions Constituency Election Outcome". Mmegi Online. Retrieved 4 May 2024.
- ↑ "Massive vote rigging uncovered in Botswana elections, claims opposition leader Duma Boko". News24. 5 December 2019. Retrieved 15 December 2019
- ↑ Benza, Brian (1 November 2024). "Botswana voters kick out ruling party of nearly six decades". Reuters. Retrieved 1 November 2024.
- ↑ Roberts, Brownwen (1 November 2024). "Botswana's new president sworn in after historic election upset". Yahoo News. Retrieved 1 November 2024
- ↑ Motseta, Sello (9 November 2024). "Thousands turn out for inauguration of Botswana's new president, who calls for unity". Associated Press. Retrieved 9 November 2024
- ↑ Sebudubudu, David (6 November 2024). "Botswana's new president: who is Duma Boko and what does he stand for?". The Conversation. Retrieved 7 November 2024.
- ↑ Lakaje, Mpho (8 November 2024). "Botswana to legalise undocumented Zimbabweans - president". BBC. Retrieved 8 November 2024.
- ↑ "New Botswana leader eyes cannabis, sunshine to lift economy". France 24. 20 November 2024. Retrieved 20 November 2024.
- ↑ Namunwa, Kevin (10 March 2025). "Botswana Launches Its First Satellite". CIO Africa. Retrieved 12 March 2025.
- ↑ "President Duma Boko Of Botswana Joins Global Center On Adaptation Board". Global Center on Adaptation. 7 August 2025. Retrieved 18 March 2026
| Political Offices | ||
|---|---|---|
| A eteletswe pele ke
Mokgweetsi Masisi |
Tautona ya Botswana
2024–present |
Yo mo maemong |
- Ditsalo tsa 1969
- Batho ba ba tshelang
- Maloko a khuduthamaga ya palamente
- Mapolotiki a Botswana National Front
- Sealogane sa sekolo sa Havard sa molao
- Sealogane sa Unibetsithi ya Botswana
- Batho ba ba tswang Kgaolo ya bogare ba Botswana
- Botautona ba Botswana
- Baeteledipele ba kganetso (Botswana)
- Mapolotiki Botswana a dingwaga tsa dikete pedi le bongwe
- Badichaba kwa Amerika
- Moemedi wa ba bong bo le bongwe mo Botswana